Van groeipijn tot kans

Co-creatie, ik heb het er vaak over op dit weblog. Het is dan ook een ontzettend belangrijk thema in onze hogeschool: het samen met de beroepspraktijk ontwikkelen van nieuw en vernieuwend onderwijs. Waarom dat zo belangrijk is? Kijk maar eens naar wat er momenteel gebeurt in de gezondheidszorg, en dan met name in de verpleegkunde. Er is een groot personeelstekort en dat neemt alleen maar toe. De tekorten voor zorgberoepen in de regio Utrecht tot 2020 kunnen voor hbo-verpleegkundigen oplopen tot 663, voor mbo-verpleegkundigen tot 450 en voor verzorgende functies op mbo-niveau tot 130. Voor gespecialiseerd verpleegkundigen is tot 2020 naar verwachting jaarlijks een instroom van 252 leerlingen in de opleidingen nodig om tekorten te voorkomen. Afgezet tegen de huidige instroom betekent dat meer dan een verdubbeling van de huidige leerlingaantallen.

Jan op 29 juni 2017 bij de ondertekening van SamUZ, een convenant om tekorten in de gezondheidszorg te bestrijden
Jan op 29 juni 2017 bij de ondertekening van SamUZ

 

Maar zorgen voor meer verpleegkundigen is niet simpelweg een kwestie van meer mensen tot de opleiding toelaten. Een belangrijk deel van die opleiding is immers het opdoen van praktijkervaring, middels stages. Elke student heeft dus een stageplaats nodig – die aansluit bij de opleiding en met voldoende begeleiding, om effectief werkend te kunnen leren. Er is nog een tweede uitdaging. De ontwikkelingen in de verpleegkunde gaan razendsnel. Onze kijk op gezondheidszorg verschuift; ‘kwaliteit van leven’ is centraal komen te staan in plaats van ‘vrij van gebreken’. In de definitie van arts-onderzoeker Machteld Huber: “Gezondheid als het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren, in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven.” Dat vraagt om een andere rol van de verpleegkundige. Die rol verandert ook door technologische ontwikkelingen, zoals de opkomst van eHealth. Er is dus niet alleen méér verpleegkundig personeel nodig; ook de competenties van de verpleegkundige zijn aan verandering onderhevig.

Hoe kunnen we deze complexe uitdagingen het beste oppakken? De deuren naar onze bacheloropleiding wijder openzetten, volstaat dus niet. Wat nodig is, is co-creatie. Samen met de beroepspraktijk, die als geen ander de vraag naar zorg kent, moeten we ons onderwijs verder vernieuwen om zo invulling te geven aan de nieuwe eisen van het werkveld. Ook voor het creëren van voldoende stageplekken, of innovatieve vormen van de praktijkcomponent, is samenwerking tussen beroepspraktijk en onderwijs een vereiste. Ten slotte kan ons post-initiële onderwijs helpen de druk op de beroepsgroep te verlichten. Door werkende verpleegkundigen bij te scholen, helpen wij flexibel mee te bewegen met hun beroepspraktijk. Ook kunnen we bijdragen door samen met werkgevers en professionals te kijken naar omscholingsmogelijkheden en zo ervaren zorgprofessionals laten instromen in verpleegkundige beroepen.

Voldoende opleidings- en stageplaatsen creëren in het initieel onderwijs, ruimte bieden voor om- en bijscholing, vernieuwing van het curriculum en van de praktijkcomponent om nog beter aan te sluiten op de beroepspraktijk; het zijn flinke uitdagingen die vragen om nauwe samenwerking tussen onderwijsinstellingen, de beroepspraktijk – en de overheid, die met extra middelen en passende regelgeving de noodzakelijke groei in verpleegkundige zorg kan stimuleren en helpen faciliteren.

Co-creatie in het onderwijs is geen kwestie van meedoen, maar van samen doen. Het is goed te zien hoe dit besef onder alle betrokkenen leeft. Waar ik dat zag? Op 29 juni, toen ik namens onze hogeschool mijn handtekening zette onder SamUZ (Strategisch Arbeidsmarktbeleid Utrechtse Zorgorganisaties en Onderwijs). Al met al tekenden dertig zorg- en onderwijsorganisaties dit samenwerkingshandvest.

Opleiden voor de zorg is een gedeelde zorg. De gedeelde visie en bereidwilligheid tot strategisch samenwerken die SamUZ laat zien, is volgens mij dé sleutel tot het succes van onze regio – economisch én sociaal.

Jan Bogerd

Leave a Reply