Tijd voor een grotere taart

In Nederland heeft het hoger onderwijs de afgelopen twintig jaar een enorme studentengroei weten te accommoderen. Het hbo heeft daar het leeuwendeel van voor zijn rekening genomen. Misschien dat we daarin te goed zijn geslaagd want de regering heeft besloten dat er wéér bezuinigd kan worden op onderwijs: op Prinsjesdag werden wij overvallen door een extra bezuiniging voor het hbo en de andere onderwijssectoren. Samen hebben we nu een kleinere taart te verdelen. Zoals de Vereniging Hogescholen ook heeft aangegeven: wij vinden deze bezuiniging onbegrijpelijk. Tegen de achtergrond van de arbeidsmarkttekorten is deze bezuiniging totaal ongewenst.

grafiek bekostigingInmiddels krijgt het hbo het laagste bedrag per student, vergeleken met PO, VO en WO. Het hele bekostigingssysteem van het hoger onderwijs staat enorm onder druk. Iedere dag komen we meer tot de conclusie dat dit bekostigingsstelsel niet toekomstbestendig is. Dat blijkt ook uit het onlangs gehouden onderzoek van CHEPS, een onderzoeksgroep van de Technische Universiteit Twente.

Geen stimulans
Het stelsel houdt volgens de onderzoekers weinig rekening met zogenaamde ‘tweede kans studenten’; herinstromers of nieuwkomers die hier opnieuw aan een studie beginnen. Voor een samenleving die streeft naar sociale en economische zelfstandigheid en de maatschappelijke participatie van burgers toch een zeer belangrijke groep studenten.

Het bekostigingsstelsel is ook niet toegesneden op de groeiende arbeidsmarkttekorten. De HU werkt samen met andere kennisinstellingen en de beroepspraktijk hard aan het tegengaan van de oplopende tekorten in het onderwijs, de gezondheidszorg en ICT. Het bekostigingsstelsel komt echter weinig tegemoet aan deze initiatieven. Ook is er vrijwel geen steun voor onze unieke opleidingen met onmiskenbaar meerwaarde voor de maatschappij, zoals onze kleinere lerarenopleidingen.

Ten slotte geeft het bekostigingsstelsel geen grote stimulans voor de flexibilisering van het onderwijs. Terwijl juist flexibilisering bijdraagt aan toegankelijkheid van het onderwijs voor mensen die zelf hun studieloopbaan willen inrichten.

Brede toegankelijkheid van het onderwijs, de aansluiting op de beroepspraktijk, flexibilisering: wij zetten als hogeschool daar niet voor niets sterk op in. Het zijn thema’s waarmee het hbo zich kan onderscheiden. Daar mag wat tegenover staan.

Investeer
De minister van OCW heeft recent een commissie onder leiding van Martin van Rijn gevraagd om haar te adviseren over het bekostigingsstelsel, waarbij zij direct aangaf dat er niet meer geld zou komen, een grotere taart. Maar daar zit nou nét het probleem. Wij zijn in het hoger onderwijs de taart continu aan het herverdelen en we weten: ‘als de een meer krijgt, krijgt de ander minder’. Terwijl het probleem begint bij de grootte van de taart.

Modernisering van het bekostigingsstelsel is hard nodig; een modernisering die een zorgvuldige herverdeling laat zien op basis van maatschappelijke prioriteiten. Tegelijk moet die taart echt groter worden. Willen wij in ons land het onderwijs blijven bieden – in HO, VO en PO – dat duurzaam bijdraagt aan onze samenleving, dan vraagt dat om investeringen.

Tineke Zweed

Leave a Reply