Trots

In mei vorig jaar waren vrienden van ons een weekendje in Brugge. Toen zij ’s ochtends het gordijn van de hotelkamer openden, zagen ze ongeveer dit beeld. Een walvis, gemaakt van vijf ton (!) afvalplastic. De komende tijd is dit kunstproject te zien in de Catharijnesingel.

Wat je daar eigenlijk ziet, is een wereldwijd probleem: plastic afval. Een probleem waar we allemaal al jaren van op de hoogte zijn. Maar in 2018 werd een kantelpunt bereikt. Europa werkt aan nieuwe wetgeving. Nieuw plastic wordt verboden, oud plastic moet worden gerecycled. Best bijzonder als je bedenkt dat plastic nog niet zo lang geleden het symbool van de vooruitgang was (Tupperware party!).

Deze kanteling in het denken over plastic afval is de uitkomst van een lang bewustwordingsproces. Er is langzaam kritische massa opgebouwd met genoeg gewicht om structurele veranderingen in gang te zetten. En er vinden meer omslagen in ons denken plaats. Over het klimaat. Over diversiteit en inclusiviteit. Over digitalisering en privacy. Over economische groei en de grenzen die we aan de consumptiemaatschappij moeten stellen. Als hogeschool staan we midden in de samenleving en zijn we onderdeel van deze bewegingen. We stimuleren in onze studenten de creativiteit om oplossingen te vinden voor deze vraagstukken. Door onderzoek te doen en kennis te ontwikkelen, door te experimenteren en resultaten zichtbaar te maken, dragen we bij aan deze grote omwentelingen.

Op de goede weg
Voor hogeschool Utrecht was 2018 een belangrijk jaar, waarin we toewerkten naar de afronding van HU2020 als instellingsplan. We raken vertrouwd met de nieuwe organisatie, de horizontale samenwerking en co-creatie. We zijn er nog niet maar we zijn op de goede weg.

We hebben op onze hogeschool de neiging snel te willen benoemen wat er beter kan en moet. Maar soms is het beter gewoon eens trots te zijn op wat er goed gaat. En dat is best veel. Dat hebben de twee visitaties wel bewezen: die van het NVAO-panel voor de instellingstoets en de visitatie van de kenniscentra. Twee keer een positief oordeel over de kwaliteit die wij realiseren. Twee keer de oproep dat we trots kunnen zijn op wat we doen.

We hebben een transformatie doorgemaakt naar een hogeschool die meer in verbinding is met de omgeving, die meer impact heeft op de stad en haar inwoners en die bijdraagt aan de omgeving met onderwijs, onderzoek, innovatie en creativiteit. We hebben nu het momentum om de volgende stap te zetten. Dat doen we in ons nieuwe instellingsplan.

Nieuwe thema’s
Ons huidige instellingsplan is mede het resultaat van het rendement-denken over onderwijs dat lang leidend is geweest in samenleving en overheid. Inmiddels zijn nieuwe thema’s aan de orde. Zoals de toegankelijkheid voor alle lagen van de bevolking. De door studenten én werkgevers gewenste mogelijkheid persoonlijke leerroutes te volgen, flexibel te studeren. Zich te kunnen blijven ontwikkelen. Dit is het tijdgewricht waarin ons nieuwe instellingsplan vorm krijgt.

We hebben medewerkers en partners zoveel mogelijk betrokken bij het denkproces over dit plan. De eerste contouren worden nu zichtbaar. Het wordt een inspiratiedocument dat het accent op de student legt, in al zijn/haar diversiteit. Met veel aandacht voor talentontwikkeling – voor studenten én medewerkers, waarbij we de kansen van digitalisering optimaal willen benutten. In onze visie zien we studentsucces minder als slagen voor de studie en meer als slagen op arbeidsmarkt en in de samenleving. We streven verder naar één kennisagenda voor onderwijs en onderzoek. Hiermee vergroten we onze impact op onze omgeving. Ook investeren we in gemeenschapsvorming binnen de HU.

De mens als begin en eindpunt
Voor ons nieuwe instellingsplan en de toekomst van ons onderwijs vind ik deze foto erg inspirerend. Onderwijsminister Ingrid van Engelshoven praat hier met HU-studenten over de toegankelijkheid van het onderwijs. Het zijn studenten met zeer verschillende achtergronden, elk met een eigen verhaal.

Eén wil ik er uit pikken: het verhaal van Nixon. Hij groeide op in een gezin waar studeren niet gewoon was en volgde een opleiding in het speciaal vmbo-onderwijs. Daar zei een docent op een dag tegen hem: ‘Goh Nixon, ik denk dat jij echt talent hebt om te leren. Jij hebt wat in je mars. Je moet er eens over nadenken of je niet verder wilt.’ Dat was voor Nixon voldoende om een mbo-opleiding te gaan volgen en met dat diploma naar ons te komen voor een bacheloropleiding. Het laat zien: in het onderwijs kan je met kleine dingen al enorme impact hebben op het leven van mensen. Iemand die ze even helpt, die gewoon oog voor ze heeft, iemand die ze motiverend toespreekt.

Het is fantastisch dat iedereen binnen onze hogeschool die ‘iemand’ kan zijn. Ik ben ervan overtuigd dat we onderweg zijn naar een samenleving en maatschappij waarin de mens veel meer het begin en eindpunt zal zijn dan nu. Daar heeft onze hogeschool een belangrijke rol in te vervullen, met aandacht voor menselijk welzijn; voor de kwaliteit van leven in een veilige, sociale, inclusieve en duurzame samenleving.

De minister vroeg na afloop van het gesprek nog aan Nixon: “Hoe kom je aan die bijzondere naam?” Waarop Nixon zei: “ja, aan ambitie heeft het bij ons nooit ontbroken. Mijn moeder heet Beatrix en mijn opa Napoleon Bonaparte.” Waar of een gevatte reactie – ik weet het niet. Maar hij maakt hier wel een koppeling met het belang van ambitie. Ambitie helpt, zorgt dat je verder komt.

Mijn ambitie voor 2019 is dat al onze medewerkers en studenten trots zijn op Hogeschool Utrecht. Omdat we de hogeschool ervaren als een dynamische gemeenschap, midden in de samenleving. Een plek waar we ons thuis en gewaardeerd voelen en waar we elke dag genieten van de schoonheid van onderwijs en onderzoek.

Dit is een verkorte versie van de speech die Jan Bogerd uitsprak tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst van de HU, op 17 januari 2019.

Leave a Reply