De verspreiding van gezondheidsinformatie op Twitter

wordcloud food cancerVoeding en gezond leven is tegenwoordig helemaal ‘hot’. Ook ik probeer zo gezond mogelijk te leven en eten. Maar ja, hoe weet je nou wat gezond is? Iedereen roept wat anders. Dit zie je helemaal terug op social media. Je kent ze wel, berichten als: ‘Teveel vlees eten kan leiden tot kanker’, ‘melk is slecht voor je’ of ’10 producten die hart- en vaatziekten verminderen’. Dit soort berichten komt voort uit een breed scala aan informatiebronnen. Denk bijvoorbeeld aan de nieuwe Schijf van Vijf, die een hoop stof deed opwaaien op social media. Mensen deelden naar hartenlust hun mening hierover, jij wellicht ook. Het is typerend voor het onderwerp: voeding en gezondheid houdt ons erg bezig.

Dat veel van de verspreide informatie onjuist is weten veel mensen vaak niet, terwijl ze zich wel vaak door deze onjuiste informatie laten beïnvloeden. Gezondheidspromotors bestaande uit autoriteiten, gezondheidsorganisaties en wetenschappers zitten soms dan ook met de handen in het haar. Wat moeten zij doen met deze stroom van veelal foutieve informatie? Hun doel is juist dat mensen in de maatschappij de juiste informatie ontvangen over de voordelen en risico’s van voeding.

Binnen het veld van gezondheidscommunicatie bestaat nog veel onduidelijkheid over hoe social media effectief ingezet kan worden, mede omdat hier nog weinig onderzoek naar is gedaan. Binnen mijn masterscriptie Communicatiewetenschappen aan de Wageningen Universiteit heb ik daarom gekeken naar de manier waarop informatie omtrent voeding & kanker zich verspreidt op Twitter.

Wat ik ontdekte was dat er op Twitter verschillende community’s zijn rondom rondom bepaalde onderwerpen en domeinen, zoals in mijn onderzoek het domein voeding & kanker. In deze online community’s verzamelen mensen informatie, creëren ze een bepaald beeld van zichzelf en delen ze informatie met anderen. Binnen deze community’s kunnen ook gezondheidsorganisaties, experts zoals wetenschappers en (commerciële) partijen gevonden worden.

De verspreiding van informatie in deze community’s wordt sterk beïnvloed door een kleine groep personen en/of organisaties, opinieleiders genoemd. Uit mijn onderzoek bleek dat de meeste opinieleiders commerciële partijen zijn. Zij maken gebruik van verschillende ‘tools’ om hun tweets effectiever te maken zoals strategisch geplaatste hashtags, interessante URL’s, gebruik van wetenschappelijke claims, interactieve elementen en call-to-actions. Ook richten ze zich veel meer op ‘interacties’ met personen binnen deze gezondheidsdomeinen. Daarentegen beperken gezondheidspromotors zich vaak alleen tot het ‘zenden’ van informatie. Dit blijkt niet echt effectief te zijn, terwijl hun boodschap juist invloed zou moeten hebben. Gezondheidspromotors kunnen dus een hoop leren van de Twitter praktijken van deze opinieleiders die wél succesvol zijn. Daarnaast kunnen gezondheidspromotors op verschillende manieren samenwerken met opinieleiders om zo veel mensen te bereiken met gezondheidsinformatie die wél kloppend is.

Een verrassend resultaat uit het onderzoek was dat een groot deel van de verspreide informatie van deze opinieleiders in het domein voeding & kanker over het algemeen overeenkomt met de wetenschappelijk onderbouwde richtlijnen op het gebied van voeding & kanker. Opinieleiders laten zich dus al in zekere mate beïnvloeden door bronnen die wetenschappelijk onderbouwde informatie bevatten. Het hoeft dus nog niet zo slecht gesteld te zijn met de informatie die opinieleiders op Twitter verspreiden, alhoewel dit nog wel verder onderzocht moet worden.

Wat betekenen deze resultaten nu voor jou en voor mij? Ik ben zelf een stuk kritischer geworden, zeker omdat ik gekeken heb naar de meest gezaghebbende documenten op het gebied van voeding & kanker. Ik zal daarom niet meer zo snel mijn gezondheidsinformatie van Twitter halen of een interessant weetje over voeding klakkeloos aannemen. Daarentegen zal ik eerder proberen gezondheidsinformatie te delen die onderbouwd is door wetenschappelijk onderzoek. Ook jij kan bijdragen aan de verspreiding van juiste gezondheidsinformatie door ervoor te zorgen dat je weet waar je over spreekt en kritisch te zijn op de informatie die je hierbij gebruikt.

tim--van-eijlTim van Eijl was masterstudent communicatiewetenschappen aan de Wageningen Universiteit en inmiddels onderzoeker bij het PubLab. Hij heeft veel interesse in de combinatie van gezondheid, voeding en digitale communicatiekanalen. 

Meer blogs en info over dit onderwerp: