Hoe snel ben jij afgeleid in het verkeer?

Herken je dit… Je gaat iedere dag op de fiets naar je werk en na een tijd hoef je niet meer na te denken over welke route je fietst. Op een dag bereik je zelfs het punt dat je niet meer kan herinneren hoe je gefietst bent als je er aan terug denkt. Dit is niet gek, want doordat je constant dezelfde route fietst wordt jouw bewuste gedrag omgezet in automatisch gewoonte gedrag.

In het verkeer speelt het onbewuste gedrag, jouw automatische piloot, een belangrijke rol.
Het laat ons namelijk de complexe handelingen uitvoeren die het verkeer van ons vraagt, zoals het anticiperen op onverwachte wendingen. Veel van ons zijn echter bezig met activiteiten die ons kunnen afleiden van het verkeer. Activiteiten zoals het luisteren naar muziek, het beantwoorden van de telefoon of het bedenken van je boodschappenlijstje, hebben een negatief effect op ons verkeersgedrag en zorgen ervoor dat onze focus ergens anders is.

SWOV onderscheid in hun rapport Afleiding in het Verkeer (2012)  drie soorten ‘afleidingen’ in het verkeer.

  • Praten en luisteren, zoals een gesprek voeren via de mobiele telefoon en met een passagier, maar ook luisteren naar muziek.
  • Omgaan met apparatuur, zoals sms’en, nummer intoetsen, internetten, bedienen van een muziekapparaat, navigatiesysteem gebruiken en reageren op waarschuwingen.
  • Overige/divers, zoals het kijken naar reclameborden, eten en drinken, reiken naar objecten, uiterlijke verzorging en dagdromen.

Uit een vragenlijstonderzoek en Naturalistic Driving-observaties blijkt dat de factor van afleidende activiteiten in het verkeer hoog is. Uit onderzoek in het buitenland blijkt dat automobilisten ongeveer 15 tot 30 procent van hun rijtijd besteden aan afleidende activiteiten. Daarnaast blijken jongere automobilisten en fietsers vaker bezig te zijn met afleidende activiteiten dan verkeersdeelnemers van gemiddelde en oudere leeftijd. Helaas zijn er nog weinig gegevens bekend over hoeveel tijd fietsers en voetgangers besteden aan afleidende activiteiten tijdens het deelnemen aan het verkeer (Dingus, Guo, Lee, et al., 2016).

Soms kunnen de gevolgen van zo’n afleiding leiden tot een verkeersongeval. Echter is het niet gemakkelijk om het ongevalrisico van verschillende afleidende activiteiten te bepalen. Uit een Amerikaans onderzoek uit 2016 blijkt dat van de 905 ongevallen 68% de bestuurder was afgeleid. De meest voorkomende afleidende activiteiten waren het praten met een passagier, telefoongebruik en bediening van apparatuur (Stelling-Konczak, Hagenzieker, 2012).

Afleiding in het verkeer is dus een probleem wat al een langere tijd speelt. Door de opkomst en ontwikkeling van elektronische apparatuur wordt dat waarschijnlijk alleen maar meer. Zoals ik eerder noemde blijken dan ook vooral jongere fietsers vaker bezig te zijn met afleidende activiteiten, waaronder de telefoon. Het PubLab is momenteel bezig met het project Fietsen met Focus 2.0 met als doel een interventiestrategie te ontwikkelen die telefoongebruik op de fiets bij jonge tieners tegengaat. Meer informatie over het project is onder aan de pagina te vinden.

Maar hoe zit het voor jou? Ik denk dat we allemaal wel een keer kunnen herinneren dat we werden afgeleid in het verkeer. Door hier meer bewust van te zijn, kunnen we het verkeer samen een stukje veiliger maken. Dus als je de volgende keer deelneemt aan het verkeer, berg dan je telefoon op, want een ongeluk zit in een klein hoekje!

Meer lezen over veiligheid in het verkeer?