Nieuwe publicatie over veranderen gewoontegedrag via (digitale) feedback

fitbit_585x437De kans is groot dat je, net als ontelbare anderen, 1 januari hebt aangegrepen om voor de zoveelste keer te proberen af te vallen, meer te bewegen of te stoppen met roken. Gewoonlijk mislukken goede voornemens, maar misschien is dat dit jaar anders: onder de kerstboom lag toch die hippe nieuwe Fitbit / dat premium-abonnement voor Strava / die populaire app om te stoppen met roken? Er zijn ondertussen meer dan 165.000 gezondheids-gerelateerde apps en wearables te koop. De claims rondom deze producten zijn gigantisch: de app of wearable moet ons in staat stellen om zelfs de diepst ingesleten slechte gewoontes te veranderen, iets dat zonder dat product geheid mislukt.

Een groot deel van de gedragsveranderende technologie maakt gebruik van feedback als werkzaam ingrediënt. Activity trackers zoals de Fitbit vertellen ons of we genoeg bewegen, slaapmeters geven ons feedback over onze nachtrust, en fiets-apps laten ons zien of we ons persoonlijk record op een bepaald stukje weg hebben verbroken. Kan feedback door digitale technologie ons echt helpen ongewenst gewoontegedrag te veranderen? Om dat te onderzoeken analyseerden Sander Hermsen en Reint Jan Renes van de Hogeschool Utrecht en Jeana Frost en Peter Kerkhof van de Vrije Universiteit 72 wetenschappelijke publicaties waarin het effect van digitale feedback op gewoontegedrag werd onderzocht.

Dit onderzoek, dat zij onlangs in het wetenschappelijk tijdschrift Computers in Human Behavior publiceerden, laat zien dat feedback je inderdaad in staat stelt ongewenste gewoontes te doorbreken. Bij veel gewoontes lukt dat zonder hulp van buitenaf niet zomaar. publication_feedback Het grotendeels automatische karakter van deze gewoontes zorgt ervoor dat je ze grotendeels onbewust in gang zet en uitvoert. De feedback van de digitale technologie maakt je bewust van je automatische gedrag, zodat je het kunt onderbreken of aanpassen. Dit effect treedt onafhankelijk van het soort techniek op en geldt dus net zo goed voor apps op je mobiele telefoon als voor wearables.

Voor de stelling dat die onderbreking echt je gedrag blijvend verandert,  is nog onvoldoende bewijs. Van de 72 onderzochte publicaties testten slechts vier de duurzaamheid van het bereikte gedragseffect. Of feedback dus ook op lange termijn helpt je slechte gewoontes aan te passen is dus nog maar de vraag. Bovendien is er nog maar weinig bekend over de invloed van karaktertrekken en motivatie van de gebruiker van de feedback, of over de effectiviteit van verschillende soorten feedback zoals via visuele informatie, trilsignalen of geluid. Toekomstig onderzoek moet hierover uitsluitsel geven. Voorlopig weten we dat apps en wearables je in ieder geval kunnen helpen bij de bewustwording van ongewenste gewoontes. En dat is de eerste stap in de richting van het realiseren van je goede voornemens.

Hermsen, S., Frost, J.H., Renes, R.J., & Kerkhof, P. (2016). Using Feedback Through Digital Technology to Disrupt and Change Habitual Behavior: A Critical Review of Current Literature. Computers in Human Behavior, 57, 61-74. DOI: 10.1016/j.chb.2015.12.023

Lees de publicatie hier (gratis tot 6 februari 2016).