Uitgepraat of in gesprek? Onderzoek naar de gesprekken tussen burgers en de lokale overheid als onderdeel van burgerparticipatie

Betrokkenen: Christine Bleijenberg
Looptijd: maart 2014 –maart 2018
Doel: Promotietraject waarin de vraag centraal staat hoe het face to face contact verloopt tussen burgers, ambtenaren en lokale bestuurders bij wijkontwikkeling en –beheer en wat hiervan het effect is op wederzijdse beeldvorming.

Christine Bleijenberg (1968) is sinds januari 2012 als docent-onderzoeker verbonden aan het lectoraat crossmediale communicatie in het publieke domein. Na jaren ervaring met participatieprocessen bij de overheid, houdt ze zich nu als onderzoeker met dit onderwerp bezig.

Christine is geïnteresseerd in de gesprekken tussen overheid en burgers als onderdeel van burgerparticipatie. Haar onderzoek richt zich op het verloop van deze gesprekken en de betekenis ervan voor het proces en uitkomsten van participatieprocessen op lokaal niveau. Ze heeft onder andere onderzoek gedaan naar gesprekken tussen gemeenteambtenaren en belanghebbenden over uiteenlopende vraagstukken, zoals de vestiging van een opvang voor verslaafden, de integratie van vluchtelingen, de aanleg van een windmolenpark en de herinrichting van een stadscentrum. Het promotieonderzoek van Christine richt zich op 4 gebieden:

1. Verloop en betekenis van gesprekken
Gesprekken vormen een cruciaal onderdeel van burgerparticipatie. Toch weten we nog niet zo veel van de betekenis van gesprekken voor participatieprocessen. Met haar onderzoek probeert Christine inzicht te krijgen in wat er in de ‘black box’ van een gesprek gebeurt en hoe deelnemende ambtenaren en burgers hier betekenis aan geven.

2. Hoe kijken burgers?
Burgers zijn over het algemeen positief over hun ervaringen met participatieprocessen. Waarop beoordelen deelnemers de gesprekken als onderdeel van een participatieproces? Kijken burgers vooral naar de uitkomsten of speelt de manier waarop gesprekken verlopen ook een rol? En welke rol speelt de context, het onderwerp of de mate van betrokkenheid, hierbij? In het onderzoek worden de ervaringen van deelnemers onder de loep genomen.

3. Niet aan tafel, toch van betekenis
Meestal praten niet alle betrokkenen mee. Er zijn altijd burgers die niet deelnemen aan burgerparticipatie, waaronder onverschillige en kritische burgers. Maar vaak spelen kritische burgers, door hun manifestaties buiten het participatieproces wel degelijk een rol in het verloop ervan. Om hier een vinger achter te krijgen wordt gekeken naar de manier waarop deelnemers aan een participatieproces spreken over kritische burgers en hun manifestaties.

4. Meeting design
Gesprekken zijn cruciaal, maar dragen in de praktijk lang niet altijd bij aan het vinden van oplossingen en draagvlak hiervoor. Dit onderzoek beoogt bij te dragen aan uitgangspunten voor het ontwerpen en uitvoeren van betere gesprekken tussen overheid en burgers. Uitgangspunten die vervolgens in het HBO onderwijs en de praktijk kunnen worden toegepast.

Het onderzoek wordt uitgevoerd in drie gemeenten in Nederland, waaronder Almere en Utrecht.

De afbeelding laat het onderzoekmodel van het promotieonderzoek ‘Uitgepraat of in gesprek?’ zien, waarin face-to-face interacties worden bestudeerd vanuit de interactionele benadering van framing (Aarts & Van Woerkum, 2006; Dewulf et al, 2009). Centraal staan de interacties tussen burgers en ambtenaren als onderdeel van lokale participatieprocessen (deelstudie 1). De focus in deelstudie 2 en 3 ligt op de betekenis die deelnemers aan deze interacties, burgers en ambtenaren, hier na afloop aan geven. Tot slot spelen ook burgers en ambtenaren die niet deelnemen aan de betreffende participatieproces een rol in het verloop van deze interacties (deelstudie 4).  (Christine Bleijenberg, 2016)

Meer lezen?