Uitstelgedrag: doe jij het ook?

Het is weer zover. Sinterklaas is in het land en het is bijna pakjesavond. Samen met familie en/-of vrienden heb je al ruim van te voren lootjes getrokken voor surprises of gedichten, misschien zelfs wel beide! De weken verstrijken en 5 december komt steeds dichterbij. Je denkt bij jezelf: nu moet ik toch wel echt beginnen, maar… je blijft het maar uitstellen.

Uitstelgedrag. Iedereen is er bekend mee en iedereen doet het. Een kenmerk van uitstelgedrag is dat je achteraf excuses bedenkt waarom je dingen hebt uitgesteld, om je gedrag te rechtvaardigen. Reden hiervoor is dat je anders last hebt van cognitieve dissonantie. Cognitieve dissonantie is het ongemakkelijke gevoel dat we ervaren wanneer we twee tegenstrijdige houdingen, ideeën of overtuigen hebben of als we beseffen dat ons huidig gedrag in strijd is met onze eigen overtuiging. Dit ongemakkelijke gevoel vinden we niet prettig en proberen we daarom zoveel mogelijk te vermijden. Dit leidt vaak tot het onbewust aanpassen van onze mening, of het ‘goedpraten’ van een bepaald gedrag om de ervaren spanning weg te halen [1].

Van uitstel komt afstel
Je vindt het bijvoorbeeld belangrijk je sinterklaasgedicht te schrijven, ruim voor pakjesavond. Toch blijkt een paar dagen voor pakjesavond dat je dit nog niet hebt gedaan en je het schrijven uitgesteld hebt. Vervolgens zeg je tegen jezelf: Eigenlijk was het op tijd beginnen helemaal niet belangrijk, want ik heb het de afgelopen periode erg druk gehad met mijn werk en heb nog genoeg tijd om een gedicht te schrijven. Hierbij bestaat het risico dat je het schrijven van het gedicht te lang blijft uitstellen en goedpraten. Er komt dan wellicht helemaal niets meer van terecht. Of zoals het spreekwoord al zegt: ‘van uitstel komt afstel’.

Uitstelgedrag en impulsiviteit
Volgens Professor P. Steel, is de hoofdoorzaak van uitstelgedrag impulsiviteit. ‘Dat wil zeggen: het ongeduldig in het moment leven en alles meteen willen. Zelfbeheersing tonen of de voldoening van het uitstel ervaren is moeilijk voor degenen onder ons die impulsief zijn. Impulsiviteit bepaalt ook hoe we reageren op taakangst. Voor degenen onder ons die minder impulsief zijn, is angst vaak een innerlijke aanwijzing die ertoe aanzet om vroeg aan een project te beginnen. Maar voor degenen die impulsiever zijn is het een ander verhaal. De angst omtrent de deadline zet in dat geval juist aan tot uitstelgedrag’ [2].

Impulsiviteit en uitstelgedrag liggen dus dichtbij elkaar. Het ligt aan de persoon in welke mate hij of zij impulsiviteit een rol laat spelen. Maar hoe zorg je ervoor dat je dingen minder snel uitstelt? De volgende punten kunnen je wellicht helpen om taken wat makkelijker te maken:

  • Zorg dat consequenties van het uitstellen direct voelbaar zijn en maak deze groot
  • Zorg dat je je taken haalbaar maakt
  • Geef jezelf een beloning als je de actie op korte termijn onderneemt
  • En tot slot, probeer je bewust te worden van het goedpraten van je gedrag [3]

Dus kijk je tegen dat gedicht of die surprise op? Zorg ervoor dat iemand in je omgeving  je confronteert met je uitstelgedrag, maak je gedicht niet te lang of je surprise niet te groot en als alles af is heb je die zak pepernoten natuurlijk wel verdiend.

 

Dit blog is geschreven door Larissa Velzeboer, stagiaire bij het PubLab.

 

Meer lezen?

Bronnen:

[1] Festinger, L. (1957). A Theory of Cognitive Dissonance. California: Stanford University Press.
[2] Steel, P. (2011). Uitstelgedrag: Waarom we lastige dingen voor ons uit schuiven 
en hoe we hier vanaf afkomen. Utrecht: Uitgeverij Ten Have.
[3] Clear, J. (z.d.). Procrastination: A Scientific Guide on How to Stop Procrasting.