Voorjaar, het participatieseizoen?

Leestijd: +/- 5 minuten

Wellicht heb je er nog nooit bij stilgestaan maar de verschillende jaargetijden hebben zo hun eigen sociale karakter. Met de wisselende jaargetijden veranderen namelijk ook de sociale activiteiten die we ondernemen. Zo besteden wij onze vrije tijd in de winter vooral binnen het gezin, maar zodra de lente start besteden wij de vrije uurtjes veel collectiever. Dit heeft verschillende oorzaken. Allereerst ligt dit natuurlijk aan de feestdagen die in deze verschillende jaargetijden vallen. Zo zijn de feestdagen in de winter zoals sinterklaas, kerst en oud & nieuw van oudsher echte familiefeesten. Hierdoor staan de sociale activiteiten rond deze tijd veelal in het teken van het versterken van de hechte (familie)banden.

Feestdagen
De feestdagen die in het voorjaar vallen hebben veel minder dit familiaire karakter. Hierbij staat vaak juist veel meer een (nationale) saamhorigheid op de voorgrond. Goede voorbeelden hiervan zijn natuurlijk Koningsdag of Bevrijdingsdag. Op deze feestdagen gaan we er massaal gezamenlijk op uit. Zo drinken we biertjes op bevrijdingsfestivals, struinen we rond op de vrijmarkt of nemen we deel aan de koningsspelen. Allemaal activiteiten waarbij collectiviteit en sociale samenhang centraal staan. Daarbij trekken we vaak ook nog eens hetzelfde tenue aan en waden we ons in het oranje. Op deze manier zorgen we, zonder dat we het vaak door hebben, ervoor dat we op elkaar lijken. Met als gevolg dat het saamhorigheidsgevoel nog meer versterkt wordt. Gedrag dat verklaard kan worden vanuit de Sociale Identiteit Theorie (o.a Tajfel & Turner, 2004). Deze sociaalpsychologische theorie stelt platgezegd dat mensen meer verbintenis voelen met diegenen die op hen lijken. Door het dragen van eenzelfde outfit wordt de onderlinge gelijkenis vergroot en daarbij ook de onderlinge verbintenis. De feesten Koningsdag en Bevrijdingsdag zijn hierdoor bij uitstek feestdagen waarbij sociale verbintenis centraal staat.

Lenteweer
Een andere factor die de sociale samenhang in het voorjaar gunstig stelt is natuurlijk het weer. De weersomstandigheden zijn van grote invloed op de (sociale) activiteiten die mensen ondernemen. Zo bleek onder andere uit een sociologisch onderzoek van de Radboud Universiteit dat goed weer op de dag van verkiezingen zelfs bijdraagt aan een hogere verkiezingsopkomst. Als de zon volop schijnt, zouden er maar liefst anderhalf procent meer kiezers naar de stembus gaan dan wanneer de zon zich de hele dag niet laat zien (NRC, 2011). Deze bevindingen zijn natuurlijk in overeenkomst met een goed portie gezond verstand. Want om maar even in trant te blijven van Koningsdag: wie gaat er nou niet liever de straat op om spelletjes spelen wanneer het zonnetje buiten schijnt in plaats van wanneer het oer-Hollands regent? Precies, iedereen.

Meer beweegredenen?
Maar betekent dit nou dat er voortaan alleen nog maar sociale activiteiten georganiseerd kunnen worden op die twee feestdagen in het voorjaar? En dat wanneer je graag mensen wilt samenbrengen, je het beste maar even kunt wachten tot de eerste lentezon weer tevoorschijn komt? Nee, gelukkig niet. Er zijn naast feestdagen en het weer natuurlijk nog veel meer beweegredenen die mensen motiveren om deel te nemen aan sociale activiteiten. Wat deze beweegredenen zijn en hoe deze gebruikt kunnen worden voor bijvoorbeeld het vergroten van sociale betrokkenheid, wordt in het KIEM-project “Betrokkenheidsprofielen in de Wijk West’’ onderzocht. In dit onderzoek in samenwerking met o.a. het Crossmedia Lab en de gemeente Utrecht, wordt gebruikgemaakt van een vignetstudie om motieven van inwoners voor deelname aan sociale initiatieven te achterhalen. Het doel hierbij is het verkrijgen van meer inzicht in welke sociale initiatieven werken en welke niet. Wat nou precies zo’n fancy vignetstudie is, en hoe dit precies in zijn werk gaat lees je in mijn volgende blog. Voor nu eerst tijd om de deur uit te gaan, het zonnetje schijnt!

Deze blog is geschreven door Marloes Hendriks, stagiaire bij het PubLab & Crossmedia Lab.

Meer lezen?