Zorgt Fear of Missing Out echt voor slaapgebrek?

Leestijd: 7 minuten

Auteur: Larissa Velzeboer, derdejaars student Communicatiemanagement Hogeschool Utrecht. 

Vera is erg moe en besluit om thuis te blijven vanavond, dus ze gaat lekker vroeg naar bed. Voordat zij gaat slapen pakt ze toch even haar telefoon om Facebook te checken en ze ziet dat een aantal van haar vrienden in de kroeg zitten. Meteen spookt de vraag ‘mis ik iets?’ door haar hoofd. ‘Heb ik wel de goede keuze gemaakt om thuis te blijven?’ Vera wordt overvallen door een enorm twijfel gevoel en blijft haar sociale media checken totdat zij twee uur later in slaap valt.

Fear of Missing Out
Hierboven wordt een typisch voorbeeld van Fear of Missing Out (F.O.M.O) beschreven. Fear of Missing Out is de angst om iets leuks of belangrijks te missen. Dit is typisch menselijk gedrag en heeft altijd al bestaan, maar sinds de opkomst van de smartphone en sociale media wordt het fenomeen versterkt en dit zorgt voor verandering in je dagelijks leven. F.O.M.O heeft namelijk een negatieve invloed op je nachtrust, omdat het zorgt voor slaapuitstelgedrag en uiteindelijk leidt tot slaapgebrek. Slaapgebrek zorgt voor vermoeidheid, daarnaast kan je je niet goed kan concentreren, je bent eerder gestrest en prikkelbaar en je krijg last van lichamelijke klachten, zoals hoofdpijn en duizeligheid. Maar je hebt ook eerder kans op gewichtstoename. Een goede reden om je er dus bewust van te worden!

Het begin
Laten we beginnen bij het begin. Fear of Missing Out bestond ook al voor het tijdperk van de mobiele telefoons en sociale media. Volgens Dhr. Kortbeek, docent in Neuropsychologie en onderzoek, is bij een groep horen altijd belangrijk geweest voor onze overleving en F.O.M.O sluit daar bij aan. Het appelleert namelijk aan een fundamentele eigenschap, een instinct, dat wij allemaal hebben, want wij willen allemaal ergens bij horen. Het is dus een basisbehoefte van de mens.

Waar kun je F.O.M.O aan herkennen?
Fear of Missing Out wordt dus ontwikkeld door onze basisbehoefte: ergens bij willen horen. De constante mogelijkheid om informatie tot je te nemen zorgt ervoor dat F.O.M.O gevoed wordt.

Je kunt het herkennen aan verschillende dingen:

  • Je checkt 24/7 je telefoon, omdat je van alles op de hoogte wilt zijn, omdat je overal over mee wilt kunnen praten.
  • Je stelt dingen uit en daardoor heb je het gevoel dat je veel moet doen en raak je gestrest van alle dingen die je wilt ondernemen.
  • Je kunt je niet concentreren en je hebt last van stress en onzekerheid.
  • Je hebt slaapproblemen, want je bent non-stop bezig met alles wat je mist.

68% heeft last van F.O.M.O
Volgens de Nationale Academie voor Media en Maatschappij (2016) lijdt 68% van de mensen tussen 18 en 34 jaar aan een vorm van F.O.M.O. Onder deze leeftijdsgroep is de pubertijd een periode dat pubers gaan nadenken over wie zij zijn en wat anderen van hen vinden, zij zijn daarom meer vatbaar voor F.O.M.O. Psycholoog Andrew Przybylski (2013) van de Universiteit van Essex, heet onderzoek gedaan naar F.O.M.O. Hierin constateerde hij dat mensen die meer last hebben van F.O.M.O meer sociale media gebruiken. Daarnaast zijn die mensen minder tevreden met hun leven dan een gemiddeld persoon en maken zij minder connecties met andere mensen. Maar hoe komt dat dan?

Dan Ariely (2015), auteur en professor “psychology and behavioral economics”, zegt in Marketing Associatie Rijksuniversiteit Groningen (MARUG) dat Fear of Missing Out makkelijk te verklaren is. Volgens hem komt het namelijk doordat wij ons onzeker voelen over of wij onze tijd niet beter hadden kunnen besteden. Wij vragen onszelf af wat wij niet hebben en de ander wel. F.O.M.O geeft ons dus het gevoel van onzekerheid en ontevredenheid en heeft een sterke connectie met het krijgen van bevestiging. Maar welke rol speelt sociale media hierin?

De rol van sociale media
Sociale media zijn niet de veroorzaker van F.O.M.O, maar omdat wij er vaker mee worden geconfronteerd spelen ze een grote rol in de angst van mensen als zij iets missen. Wij hebben namelijk de mogelijkheid om elke minuut van de dag op de hoogte te blijven van alles wat onze omgeving doet. Zo komen mensen in de verleiding zichzelf te vergelijken met anderen, maar is dit wel realistisch? Nee, want je omgeving zet zichzelf natuurlijk alleen in een goed daglicht. Iedereen wil er beter uit zien op sociale media.

Het dagelijks leven
Terug naar het dagelijks leven. Als je last hebt van F.O.M.O dan ben je dus constant bezig met die angst en dit heeft invloed op drie belangrijke dingen in je dagelijks leven.

  • 31% negatieve invloed op je concentratievermogen.
  • 20% negatieve invloed op je studie/werk.
  • 25% heeft het negatieve invloed op je nachtrust.

Daarnaast heeft het nog drie negatieve consequenties, het zorgt er namelijk voor dat je minder ‘connect’ met mensen om je heen, want ik zit hier, maar het is daar vast veel leuker, dus ik check mijn Facebook om op de hoogte te blijven. Je geniet minder van de momenten om je heen, want hoe is het daar? En wat mis ik? Het weerhoudt je van het bereiken van je persoonlijke doelen, want je wilt graag naar dat feestje, maar je moet eigenlijk leren.

Slaapgebrek
Slapen is heel belangrijk voor je gezondheid, zodat je goed kan functioneren. Denk zelf maar eens aan die ene keer dat jij slecht sliep en hoe jij je de volgende dag voelde. Fear of Missing Out zorgt er voor dat je voor het slapen gaan je telefoon pakt om nog even alle sociale media langs te lopen, je bent je slaap dus aan het uitstellen. Dit noemen we slaapuitstelgedrag. Doe je dit elke avond, dan mis je hierdoor jouw acht uur slaap per nacht en krijg je last van slaapgebrek.

Impact van slaapgebrek
Laten we kijken naar Vera, het meisje dat last heeft van F.O.M.O. Vera wordt erg onzeker van het zien van haar vrienden in de kroeg en vraagt zich af of zij wel de goede keuze heeft gemaakt om thuis te blijven. Doordat zij hierover gaat nadenken en sociale media nog extra in de gaten houdt valt zij pas twee uur later in slaap. De volgende dag voelt Vera zich moe, is chagrijnig en reageert kortaf. Als Vera dit elke avond gaat doen, dan neemt die onzekerheid nog meer toe, omdat zij iedere nacht te weinig slaapt. Een vicieuze cirkel, die geen positief effect heeft.

Wat kan je eraan doen?
Slaapgebrek zorgt dus voor een negatieve cirkel waar je in terecht komt. Maar hoe kom je hieruit?

Er is natuurlijk één hele simpele oplossing: stop met sociale media, maar dat is natuurlijk niet zo makkelijk. Wat een oplossing zou kunnen zijn, is je afvragen waarom je die angst hebt en waar je onrustig van wordt. Wordt je bewust van je gevoelens die mediagebruik bij je oproept. Hoe beter je jezelf kent, hoe gemakkelijker het is om je gedrag aan te passen.

Kortom, Fear of Missing Out heeft wel impact op je slaapgebrek. Doordat je sociale media gaat checken voordat je gaat slapen, stel je je slaap uit en dit heeft impact op de dag erna. Dus praat erover met mensen in je omgeving en denk na over waar de angst vandaan komt. Maar kijk vooral naar al je mogelijkheden, en niet naar alles wat je mist.