Gaandeweg innoveren: onderzoeker Sandra Geelhoed over co-creatie in digitale tijden

Gaandeweg innoveren: onderzoeker Sandra Geelhoed over co-creatie in digitale tijden

Sandra Geelhoed is senior onderzoeker bij het lectoraat Organiseren van Verandering in het publieke domein, Kenniscentrum Sociale Innovatie, Hogeschool Utrecht. Daarnaast is ze docent bij de opleiding Social Work. In dit interview vertelt ze over sociale verandering en co-creatie in digitale tijden. Leestijd: 5 minuten.

Wat spreekt je aan in het project Co-creatie en Innovatie van Sociale Dienstverlening (CoSIE)?

“CoSIE start bij mensen waarvoor de dienstverlening is bedoeld. Zij worden vanaf de start betrokken bij het ontwikkelen van nieuwe dienstverlening. Dat vind ik mooi – en ook interessant, want deze aanpak vraagt wat van alle partijen. Je moet anders het gesprek aangaan en steeds weer kijken naar je eigen handelen. Alleen zo kan je vanuit gelijkwaardigheid een dienst ontwerpen waar mensen echt iets aan hebben.”

“Sociale innovatie werkt alleen als iedere deelnemende partij zich bewust is van de consequenties: ieder moet bereid zijn zelf te veranderen. Een flinke uitdaging. Voor alle partijen bestaat het risico dat ze vervallen in oude gewoonten. Het CoSIE-project is erop gericht dit proces van co-creatie in goede banen te leiden. Het helpt mensen horizontaal samen te werken. Dat is iets dat mij erg aanspreekt. Ik hou ervan om te zoeken naar verbinding, vertrouwen en om samen te bouwen aan de brug, terwijl we er eigenlijk al op lopen.”

Wat is voor jou de essentie van co-creatie?

“Dat is: luisteren en vertrouwen. In plaats van de hele tijd te vertellen hoe het moet en vol te zijn van wat we al weten, moet je écht naar elkaar luisteren. Alleen zo kan je een vertrouwensband opbouwen. Durf je eigen doelen aan de kant te schuiven, ga samen terug naar de kern en ontwerp samen een route. Zo kan je stap voor stap in co-creatie diensten ontwikkelen die tegemoet komen aan de behoeften van bewoners of cliënten. Door samen op te trekken, vermijd je ook dat innovatie van publieke dienstverlening leidt tot allerlei regels of ICT-systemen die de eindgebruiker – de burger – niet begrijpt. Bij goede samenwerking biedt ICT juist steun.”

Waar gaat het volgens jou vaak mis bij co-creatie? 

“Iedereen begint met mooie intenties. Maar je ziet vaak dat het resultaat toch niet is wat men had bedacht en verwacht, door alle compromissen die onderweg gesloten zijn. Kijk maar naar het voorbeeld van dit Rotterdamse pleintje. Uiteindelijk is niemand daar echt tevreden, ondanks het langdurige en uitgebreide participatieproces met veel betrokken partijen. Het gaat erom dat je niet alleen samen denkt, maar ook samen doet. Het was beter geweest niet alleen samen het plein te bedenken maar het ook gaandeweg samen vorm te geven. Als je de verantwoordelijkheid deelt en vertrouwen en draagvlak creëert, heb je aan het eind niet alleen een mooier plein maar ook meer gemeenschapszin in de wijk.”

Wat hoop je studenten te kunnen leren over co-creatie en dienstverlening? 

“Dat de mate van co-creatie met eindgebruikers een doorslaggevende factor is voor succesvolle sociale innovatie. En dat het een voortdurend proces is. Dat zagen we in het project Innovatieve Sociale Investeringen. De twee projecten die we hebben gevolgd in Utrecht, ’t Groene Sticht en de Volle Grond, ontwikkelden zich gaandeweg. Het innoveren was nooit klaar, omdat de eindgebruikers steeds weer nieuwe stappen zetten en nieuwe behoeften formuleerden. Ook het innoveren van sociale dienstverlening met ICT kan op deze manier succesvol zijn.” (zie ook het artikel daarover in de bundel Sociale Innovatie in de Praktijk, red)

Wat hoop je te bereiken met de CoSIE-pilots?

“Ik ben tevreden als de deelnemers in de CoSIE-pilots bewust zijn geworden van de noodzaak om anders te werken: vanuit een gemeenschappelijke waarde, gericht op een gemeenschappelijk proces en niet te gefocust op één einddoel. Ik hoop dat ze gaan inzien dat werken aan vertrouwen en toewijding met eindgebruikers helpt om samen de maatschappelijke dienstverlening te verbeteren.”

Over het project:

CoSIE (Co-creatie en Innovatie van Sociale Dienstverlening) is een Europees project van 10 EU lidstaten, met als doel de publieke dienstverlening op een effectievere en beter toegankelijke wijze te organiseren, met een sterke betrokkenheid van de burger. Gemeenten, universiteiten en hogescholen en andere organisaties in de publieke sector gaan samen de uitdaging aan de sociale dienstverlening te innoveren en verbeteren. Hierin staat co-creatie en het gebruik van digitale middelen en open data centraal. Het project wordt in Nederland uitgevoerd door twee lectoraten van het Kenniscentrum Sociale Innovatie, in samenwerking met de gemeenten Houten en Nieuwegein. Zie hier een overzicht van de pilots.