Theorie Algemeen

Woordkennis en geheugen

Omschrijving De systematische representatie van woordkennis in ons geheugen.
Toelichting Het netwerk van woorden in ons hoofd (mentale lexicon) maakt deel uit van ons lange-termijngeheugen. De woorden die we ons vanaf onze babytijd eigen maken worden er in opgeslagen.
Elk woord wordt in het mentale lexicon gerepresenteerd door een concept dat verschillende eigenschappen omvat. In de eerste plaats bevat een concept semantische informatie over de betekenis van een woord. Maar het bevat ook informatie over hoe een woord klinkt (akoestische informatie), hoe je het uitspreekt (fonologische informatie), hoe je het vervoegt en verbuigt (morfologische informatie), hoe je het in een zin gebruikt (syntactische informatie), in welke pragmatische situaties je het gebruikt en hoe je het schrijft (orthografische informatie). Al die verschillende soorten informatie worden wel de identiteiten van een woord genoemd.
Binnen het mentale lexicon hangen woorden en hun eigenschappen onderling samen. De woordkennis binnen de identiteiten van het woord is als het ware als een computernetwerk geordend. Bijvoorbeeld, wat betreft zijn semantische identiteit hangt ‘maan’ samen met ‘donker’, maar ook met ‘rond’. ‘Donker’ hangt weer samen met ‘nacht’ en met ‘angst’.
Veel vaktaalwoorden hebben een sterke relatie op betekenis(semantisch)-niveau. Ze zijn onderdeel van categoriesystemen (‘woordsoort’ – ‘werkwoord’- ‘zelfstandig werkwoord/hulpwerkwoord/koppelwerkwoord’) en/of kunnen worden geplaatst in een vaknetwerk (‘significant cijfer’, ‘cijfer’, ‘getal’, ‘meetwaarde’, ‘betrouwbaar’, ‘afronden’).
Het werken aan het mentale lexicon speelt een grote rol in het onderwijs. Niet alleen in taal- en woordenschatonderwijs maar ook in onderwijs in andere vakken. Daarin neemt immers begripsontwikkeling een centrale plaats in.
Zie ook verwerving vakbegrippen; woordenschatopbouw; woordbetekenis; woordenschatontwikkeling