Onderzoek SOLACE

Self-management in Chronic Pain Strategies (SOLACE)

RAAK-Publiek, projectnummer: 2014-01-23P
Looptijd: 1 januari 2015 tot en met 31 december 2016

Doel
Specifieke doelstellingen van RAAK-publiek onderzoeksproject SOLACE zijn:
1 het langetermijneffect van een revalidatieprogramma onderzoeken
2 het meten van de terugval van patiënten die een revalidatieprogramma hebben ondergaan
3 het ontwikkelen van strategieën gericht op gedragsbehoud en
4 het uitvoeren van een pilot om de effectiviteit van de strategie te onderzoeken.

Chronische pijn
Chronische pijn is een groot, complex en duur gezondheidsprobleem. Eén op de vijf volwassen Nederlanders (2,25 miljoen mensen) worstelt met chronische pijn. Chronische pijn is gedefinieerd als pijn die langer bestaat dan drie maanden, of langer duurt dan de verwachte tijd voor herstel na beschadiging of ziekte. Chronische pijn heeft een forse impact op kwaliteit van leven, dagelijks functioneren, stemming en ziekteverzuim. Bij een groot deel van de patiënten gaat de pijn niet meer over en moeten ze met hulp van gespecialiseerde  pijnrevalidatie programma’s leren omgaan met de chronische pijn. Aanleiding voor dit onderzoek is het probleem dat bij een deel van deze patiënten na verloop van tijd sprake is van terugval van de behandelresultaten en terugkeer van de ervaren beperkingen en problemen.

Vraag vanuit de praktijk
Bij een aantal revalidatiecentra in Nederland bestaan vragen over de effectiviteit van de gegeven chronisch pijn programma’s op de lange termijn. Deze behandelprogramma’s richten zich op patiënten met chronische musculoskeletale pijn met persoonlijk en maatschappelijk disfunctioneren. De interventies zijn gericht op het beïnvloeden en veranderen van het gedrag van patiënten zodat ze in hun dagelijkse leven beter met de pijnklachten om kunnen gaan. Zelfmanagement speelt daarbij een belangrijke rol.

De vraag die vanuit de revalidatiecentra is gesteld, luidt `Wat is het lange termijneffect van een chronisch pijnprogramma en zijn er strategieën te ontwikkelen om terugval te voorkomen?’.

Naar aanleiding van deze vraag uit de beroepspraktijk is het project SOLACE geformuleerd. Het algemene doel van het onderzoeksproject is het ontwikkelen en samenbrengen van kennis en kunde op het gebied van zelfmanagement en chronische pijn revalidatie.

De onderzoeksvraag valt in twee delen uiteen:

1   Wat zijn de lange termijneffecten van chronische pijnrevalidatie en welke klinische kenmerken hebben patiënten die een terugval ervaren?
Terugval wordt hierbij gedefinieerd als het niet in staat zijn van de patiënt om de in gang gezette gedragsverandering tijdens revalidatie vast te houden, geoperationaliseerd als teruggang op uitkomsten gemeten op de Nederlandse Dataset Pijnrevalidatie aan het einde van het revalidatietraject.

2   Welke strategieën zijn er te ontwikkelen ter ondersteuning van zelfmanagement na het volbrengen van een chronisch pijnprogramma?
2a Waarom vallen bij patiënten terug die een chronisch pijnrevalidatie programma hebben gevolgd? Zijn er oorzaken voor aan te geven? Wat zijn de factoren die bijdragen aan een terugval?

2b Welke hulpmiddelen en/of interventies dragen bij aan het bestendigen van gedragsverandering en verminderen van terugval bij patiënten die een chronisch pijnrevalidatie programma hebben gevolgd?

Onderzoeksopzet
Om een antwoord te vinden op deelvraag 1 wordt een retrospectief onderzoek naar de effecten van pijnrevalidatie, mate van zelfmanagement en het percentage terugval op 6 maanden uitgevoerd. Dit onderzoek vindt plaats bij de betrokken revalidatiecentra onder alle patiënten die een chronische pijnrevalidatie programma hebben afgesloten. Volgens het protocol vullen deze patiënten na 3 en na 12 maanden na de start van de revalidatie een korte vragenlijst in. Voor dit onderzoek wordt gevraagd ook na 6 maanden na afloop aan een meting mee te doen. Hierbij wordt gebruikt gemaakt van de Nederlandse Dataset Pijnrevalidatie, aangevuld met de Pain Self-Efficacy Questionnaire (PSEQ) en de Illness Perception Questionnaire (short version).

Voor deelvraag 2 zijn de volgende stappen voorzien:
Een systematisch literatuuronderzoek naar de effecten van de pijnrevalidatie, de vraag waarom patiënten terugvallen, en mogelijke voorspellers hiervoor.

Een ontwerpgericht onderzoek, waarbij gebruik wordt gemaakt van co-design. Co-design heeft als doel te komen tot een product door middel van gedeelde visie, sociaal leren en wederzijds begrip tussen alle belangrijke belanghebbenden, patiënten en professionals, waarbij rekening wordt gehouden met de verschillende perspectieven en verwachtingen. In dit type kwalitatief onderzoek worden professionals en een steekproef uit de doelgroep (patiënten met terugval) gevraagd naar achterliggende redenen die de terugval mogelijk hebben veroorzaakt. Tevens wordt gevraagd naar methoden die behulpzaam zouden kunnen zijn om dergelijke terugval te voorkomen. Co-design is een iteratief proces, waarin de uitkomst van elke stap steeds weer aan de gebruikers voorgelegd wordt.

Om een antwoord te krijgen op de vraag of de ontwikkelde strategieën effectief zijn in het terug brengen van het percentage terugval wordt een pilot uitgevoerd.  Deze pilot zal bestaan uit een prospectief cohort onderzoek met als belangrijkste uitkomstmaten het percentage terugval en de pijnintensiteit. Dertig patiënten uit populatie van de survey gaan, in hun eigen dagelijkse (werk)situatie, de ontwikkelde strategie gebruiken.

De activiteiten van het onderzoek zijn belegd bij 5 werkgroepen. De werkzaamheden van de verschillende werkgroepen staan beschreven onder WERKGROEPEN.

Planning

  Jaar 1: 1 januari 2015 – 1 januari 2016
Fase 1 Literatuuronderzoek effecten, uit/terugval en predictoren uit/terugval
METC aanvraag indien nodig
Survey naar effecten, mate van zelfmanagement en percentage terugval op 6 maanden
Recrutering patienten voor pilot
Fase 2 Co-design
Jaar 2: 1 januari 2016 – 1 januari 2017
Fase 3 Pilot
Fase 4 Analyse gegeven, schrijven wetenschappelijke en vakartikelen, disseminatie
Implementatie kennis in het onderwijs

 

Verwachte uitkomsten

  • Inzicht in de mate van terugval na een chronisch pijnprogramma en de factoren die hierbij een rol spelen.
  • Een hanteerbare strategie of  applicatie voor patiënten en hulpverleners met als doel de gedragsverandering die is bereikt na een revalidatie programma te bestendigen en terugval te voorkomen.