Toetsvormen

Bij het kiezen van een toetsvorm spelen meerdere overwegingen een rol:

  • Welke toetsvorm past het beste bij de leeruitkomsten en bij de onderwijs- en leeractiviteiten? Het is belangrijk dat deze op elkaar afgestemd zijn (constructive alignment) (Biggs & Tang, 2011).
  • Hoe ziet het toetsprogramma eruit en hoe past de te ontwikkelen toets daarin?

De keuze voor een toetsvorm wordt bepaald door de beoogde leeruitkomsten van de cursus/module. Daarnaast speelt de toetsfunctie een rol.

Veel voorkomende toetsvormen binnen de HU vind je hieronder.

Toetsvorm Open vragen
Doel Vaststellen niveau van beroeps- en vakgerichte kennis
Kenmerken
  • Kan zowel via papier als via computer worden afgenomen
  • Talige toets
  • Vaak ter afsluiting van bepaalde periode afgenomen
Functie Summatief maar ook formatief (oefentoets)
Betrokkenen bij ontwerp Inhoudsdeskundige docenten/toetsontwikkelaars van opleiding en eventueel studenten/werkveld
Betrokkenen bij beoordeling Docenten/toetsontwikkelaars van opleiding
Feedback op de toets Resultaat, meestal een cijfer berekend op basis van goed en fout beantwoorde vragen
Toetsapplicatie TestVision
Toetsvorm Gesloten vragen
Doel Vaststellen niveau van beroeps- en vakgerichte kennis
Kenmerken
  • Kan zowel op papier of digitaal worden afgenomen
  • Talige toets
  • Bij grote groepen is betrouwbaarheid en validiteit goed in kaart te brengen
  • Nakijken kan automatisch geschieden
  • Vaak ter afsluiting van bepaalde periode afgenomen
Functie Summatief of formatief (oefentoets)
Betrokkenen bij ontwerp Inhoudsdeskundige docent/toetsontwikkelaars van opleiding en eventueel studenten/werkveld
Betrokkenen bij beoordeling Docent/toetsontwikkelaars van de opleiding
Feedback op de toets Resultaat, meestal cijfer berekend op basis van goed en fout beantwoorde vragen.
Toetsapplicatie TestVision
Toetsvorm Casustoets
Doel Beoordelen niveau kennis & vaardigheden via probleem of gevalsbeschrijving, waarin beroep wordt gedaan op probleemoplossend vermogen
Kenmerken
  • Probleem of gevalsbeschrijving, ontleend aan beroepspraktijk
  • Generieke hbo-competenties worden getoetst
  • Beroepsspecifieke kennis wordt getoetst
  • Kan onderdeel zijn van kennistoets of overalltoets
  • Stimuleert multidisciplinair en creatief denken
Functie Summatief
Betrokkenen bij ontwerp Docent/toetsontwikkelaars via informatie uit werkveld
Betrokkenen bij beoordeling Docent/toetsontwikkelaars en/of werkveld en/of student
Feedback op de toets Resultaat, in vorm van cijfer. Mogelijk nabespreking/eindgesprek met toelichting op:

  • Kwaliteit analyse
  • Kwaliteit probleemoplossing
  • Manier van werken
Toetsapplicatie TestVision en GradeWork
Toetsvorm Beroepsproduct
Doel Beoordelen van niveau van toepassen van kennis, inzicht en vaardigheden
Kenmerken – Bevordert zelfsturing bij studenten (moet zelf product definiëren)

– Makkelijk relatie te leggen met beroepspraktijk

– Relatie te leggen met de opleidingscompetenties

Functie Formatief/Summatief
Betrokkenen bij ontwerp Docenten(team)
Betrokkenen bij beoordeling Docenten(team)/examinator/assessor
Feedback op de toets Geeft student inzicht in te bereiken leeruitkomsten (feedforward/-up), sterke/zwakke punten in de uitvoering (feedback)
Toetsapplicatie GradeWork
Toetsvorm Performance assessment
Doel Toetsen van beheersing van complexe competenties door het uitlokken van gedrag.
Kenmerken
  • Taak wordt in authentieke context uitgevoerd
  • Student is op hoogte van beoordelingssituatie
  • In algemeen relatief hoge validiteit
  • Hoge acceptatiegraad voor zowel te beoordelen student als voor beoordelaar(s)
  • Ontwikkeling is relatief duur
  • Afname kost veel tijd waardoor aantal uit te voeren taken relatief klein is. Hierdoor soms verkeerde conclusies getrokken
Functie Summatief
Betrokkenen bij ontwerp Docenten en werkveld
Betrokkenen bij beoordeling Docent/toetsontwikkelaars
Feedback op de toets Mondeling, individueel, op inhoud en proces
Toetsvorm Competentiegericht assessment
Doel Beoordelen van competenties via in verleden concreet waarneembaar gedrag en/of expliciteren van in verleden getoond gedrag voor evaluatie van en reflectie op gedrag via gerichte vraagmethodiek.
Kenmerken
  • Redelijk valide mits gestructureerd en gebaseerd op beroepenanalyse
  • Criteria zijn vooraf aan student bekend gemaakt
  • Kwaliteit van assessment is sterk afhankelijk van kwaliteiten assessor
Functie Summatief
Betrokkenen bij ontwerp Opleiding en eventueel student(en)
Betrokkenen bij beoordeling Getrainde assessoren die STARRT methodiek kunnen toepassen
Feedback op de toets Vanuit meerdere criteria feedback op handelen en/of competenties van student
Toetsapplicatie GradeWork
Toetsvorm Arbeidsproef/EPA
Doel Toetsing van competentie en kennis en vaardigheden
Kenmerken
  • Taak wordt in authentieke context uitgevoerd
  • Student is op hoogte van beoordelingssituatie
  • Zeer realistische manier van beoordelen
  • In algemeen relatief hoge validiteit
  • Hoge acceptatiegraad voor zowel te beoordelen student als voor beoordelaar(s)
  • Ontwikkeling is relatief duur
  • Afname kost veel tijd waardoor aantal uit te voeren taken relatief klein is. Hierdoor soms verkeerde conclusies getrokken
 Functie Summatief
Betrokkenen bij ontwerp Opleidingsdocent en werkveld, eventueel student
Betrokkenen bij beoordeling Beoordelaar van opleiding en van werkplek, eventueel cliënt of patiënt
Feedback op de toets Eindcijfer dat gecombineerde waardering betreft van volgende aspecten:

  • In welke mate student kan functioneren als zelfstandig professional
  • In hoeverre student in staat is om eigen product kritisch te beoordelen
  • Kwaliteit van product van student en hoe dit op anderen overkomt
Toetsapplicatie GradeWork
Toetsvorm Reflectieverslag
Doel Eigen vooruitgang erkennen

Patronen in eigen gedrag identificeren

Bevordering van eigen competentieontwikkeling

Kenmerken
  • Beschrijving van ervaring en reflectie daarop
  • Beschrijving van gevoelens
  • Gestructureerde beschrijving
  • Feedback is essentieel
  • Validiteit & betrouwbaarheid van resultaat sterk beïnvloed door factoren als introspectief vermogen, motivatie, eerlijkheid en belangen die op spel staan
Functie Formatief/summatief indien via portfolio ter beoordeling wordt aangeboden door student
Betrokkenen bij ontwerp Student en docent SLB
Betrokkenen bij beoordeling Student/medestudent(en)/SLB/werkveld op initiatief van student
Feedback op de toets Evaluatie van lezers en zelfbeoordeling worden regelmatig besproken. Feedback kan schriftelijk als mondeling met doel bevordering competentieontwikkeling student
Toetsapplicatie GradeWork
Toetsvorm Procesverslag
Doel Leerproces inzichtelijk maken
Kenmerken
  • Vaak individueel maar kan ook van groep
  • Subjectief
Functie Formatief
Betrokkenen bij ontwerp Docent/SLB’er
Betrokkenen bij beoordeling Docent/SLB’er
Feedback op de toets Schriftelijk of mondeling met als doel student verder te brengen in leerproces
Toetsapplicatie GradeWork
Toetsvorm Mondeling
Doel Onderwerp kunnen presenteren, redeneren en daarover mondeling communiceren/discussiëren
Kenmerken
  • Lage betrouwbaarheid
  • Moeilijk te garanderen validiteit
  • Zeer strikte regels rond afname en procedure vereist
  • Grote subjectiviteit
  • Vooraf is bekend wat onderwerp van toetsing is: inhoud en/of presenteren als vaardigheid
  • Altijd in samenhang met andere toetsvormen afgenomen
Functie Summatief
Betrokkenen bij ontwerp Docententeams en eventueel studenten
Betrokkenen bij beoordeling Assessoren
Feedback op de toets Veelal  mondeling direct na afname
Toetsvorm Simulatie
Doel Meten van een of meerdere competenties in een realistische, maar gestandaardiseerde situatie
Kenmerken
  • Nagebootste reële werkomgeving in rollenspel
  • Gericht op klantgerichte vaardigheden
  • Gestandaardiseerde situatie
  • Benadert de authentieke situatie
  • Vraagt veel voorbereiding
  • Verschillende vormen van simulaties
 Functie Summatief
Betrokkenen bij ontwerp Docent en werkveld
Betrokkenen bij beoordeling Getrainde observatoren die beoordelen via lijst met beoordelingscriteria
Feedback op de toets Score die kan worden opgenomen in portfolio en voor POP

Meer informatie:

Constructive alignment

Toetsfunctie

Toetsprogramma

 

Literatuur:

Biggs, J. B., & Tang, C. (2011). Teaching for quality learning at university: What the student does (3rd ed.). New York: McGraw-Hill Education (UK).

Jaspers, M. & Heijmen-Versteegen. (2005). Toetswijzer competentiegericht begeleiden & beoordelen in het Hoger Onderwijs. Fontys Hogescholen.

Van Berkel, H., Bax, A. & Joosten-ten Brinke, D. (2017). Toetsen in het hoger onderwijs (4de herziene druk). Houten: Bohn Stafleu van Loghum.