Betere gespreksvoering met families op Intensive Care-afdelingen

Naar een betere gespreksvoering met families over het behandelbeleid van hun dierbare op de Intensive Care

PubLab-onderzoeker Maartje Harmelink werkt momenteel aan
haar promotieonderzoek bij het Amsterdam UMC. Ze onderzoekt gesprekken tussen artsen en families van wilsonbekwame patiënten op de Intensive Care, met als doel de communicatie te verbeteren. In deze blog vertelt ze meer over haar onderzoek (leestijd +-4 minuten).

In november vorig jaar ben ik mijn werkzaamheden bij de Hogeschool Utrecht gaan combineren met een andere baan: een driejarig promotietraject. Voor het Amsterdam UMC onderzoek ik samen met een andere promovendus de gespreksvoering met families op drie Intensive Care-afdelingen: de afdeling Intensive Care Neonatologie (waar te vroeggeboren en/ of zieke pasgeboren kinderen worden opgenomen), de afdeling Intensive Care Kinderen en de Intensive Care afdeling voor volwassenen.

Via open en gelijkwaardige gesprekken naar een weloverwogen beslissing
Op deze afdelingen worden regelmatig ingrijpende beslissingen genomen over het al dan niet voortzetten van de levensondersteunende behandeling. Vaak zijn de patiënten zelf niet (meer) in staat om deze beslissingen te nemen. Het zijn de naasten die dit in hun plaats moeten doen. Open en gelijkwaardige gesprekken, waarin artsen en naasten hun kennis, ervaringen, zorgen en voorkeuren delen, zijn belangrijk om tot een weloverwogen beslissing te komen.

Gespreksvoering op maat
Doel van onze studie is om een heel precies beeld te krijgen van hoe met families gesproken wordt over het behandelbeleid van hun dierbare. Onze inzichten moeten artsen helpen om hun communicatieve vaardigheden te verbeteren en deze (nog meer) af te stemmen op de specifieke situatie en wensen en behoeften van iedere familie. We hopen dat families zich daardoor beter gehoord en gesteund voelen.

Om een concreet beeld te krijgen van hoe artsen met naasten spreken, maken we geluidsopnames van gesprekken in alle UMC’s in Nederland. We verwachten ongeveer 180 gesprekken te analyseren. De opnames bestuderen we onder andere met behulp van conversatie-analyse, een onderzoeksmethode waarmee we ook binnen onze Publab-programmalijn ‘Gesprek’ veel werken. Tijdens de analyse richten we ons onder andere op ‘moeilijke’ momenten die zich voordoen in de gesprekken. Een voorbeeld van zo’n ‘moeilijk’ moment is een verschil van inzicht tussen de arts en de familie. Hoe ontstaat dat verschil van inzicht precies? En hoe gaan de gespreksdeelnemers daarmee om?

Trainingsprogramma’s voor neonatologen en (kinder)intensivisten
Om onze resultaten te valideren, presenteren we onze resultaten aan een representatieve groep van neonatologen en (kinder)intensivisten. Vervolgens formuleren we samen ‘best practices’ rond de meest moeilijke momenten. Op basis van de gevalideerde inzichten worden trainingsprogramma’s ontwikkeld voor neonatologen en (kinder)intensivisten om hun gespreksvoering te verbeteren.

Waar staan we nu?
Ik ben bijna een jaar onderweg en de tijd is werkelijk voorbij gevlogen. De eerste fase van de dataverzameling is bijna afgerond en we zijn begonnen met een eerste verkenning naar de ‘moeilijke’ momenten in de gesprekken. Op 5 oktober presenteren we de eerste resultaten tijdens het AWIA symposium, een symposium voor Nederlandse en Belgische gespreksonderzoekers. Meer inzichten volgen de komende twee jaar.

Nog steeds voel ik me vereerd dat ik aan dit relevante onderzoek mag bijdragen. Ik werk samen met fijne collega’s en heb een ontzettend kundig team van (co)-promotoren om me heen. Elke dag leer ik bij. Het contact met families maakt dit project extra bijzonder. Zij vormen voor mij absoluut de grootste motivatie om dit promotieonderzoek tot een goed einde te brengen. Op naar de volgende twee jaar!

Wil je nu alvast meer horen over dit onderzoek? Neem dan even contact met mij op, via maartje.harmelink@hu.nl.


Deze blog is geschreven door 
Maartje Harmelink, docent-onderzoeker bij het PubLab.

Meer lezen van Maartje?

– Blog: de Discours Analytische Bril
– Blog: waarom discursief onderzoek bij het vluchtelingendebat een goed idee is 
– Blog: blauwe vinkjes bij WhatsApp