Overvecht-Noord van het gas af

Het gesprek over energie-initiatieven in beeld

Begin april waren we vanuit het onderzoeksdomein ‘communicatie & gesprek’ van het PubLab aanwezig bij de netwerkdag van het Marketing- en Communicatienetwerk Gemeente Utrecht om een mini-training Discoursanalytische Bril (DAB) Energie te geven. Deze training stelt communicatieprofessionals in staat effectiever te communiceren over nieuwe energie-initiatieven, door beter aan te sluiten bij het gesprek dat hierover in de samenleving wordt gevoerd. Tijdens de training namen wij de wijk Overvecht-Noord als casus.

Casus Overvecht-Noord
Om de doelen van het klimaatakkoord van Parijs te halen, moeten vanaf nu duizenden woningen en gebouwen van het gas af [1]. Ook Utrecht moet in 2050 aardgasvrij zijn. De gemeente Utrecht heeft besloten hiermee te starten in Overvecht-Noord omdat daar veel van de gasleidingen sowieso al voor 2030 vervangen moeten worden [2]. Streven is dat Overvecht-Noord de eerste aardgasvrije wijk in Utrecht wordt.
De maatschappelijke uitdagingen zijn echter groot: deze transitie heeft veel impact op het dagelijks leven en de leefomgeving van de bewoners. Met een petitie laten zij bijvoorbeeld zien tegen het plan te zijn en ook online uiten zij hun zorgen.

Tijdens de training keken we samen met de deelnemers naar de online berichtgeving over het plan van gemeente Utrecht. We vroegen de deelnemers eens met een andere ‘bril’ te kijken naar deze data. De uitdaging was om niet zozeer te focussen op de inhoud (wat wordt er gezegd en waarom), maar meer op het taalgebruik (hoe wordt iets gezegd). Op deze manier vinden we aandachtspunten die richting kunnen geven aan de gesprekken met bewoners.

Trainingsuitkomsten
Opvallend was dat patronen in het taalgebruik veel overeenkomsten vertonen met resultaten uit een eerdere onderzoekscasus: de (mogelijke) gaswinning op Terschelling. Net als de gesprekken in Overvecht-Noord, gingen de gesprekken in deze casus over aardgas. Het ene initiatief betreft echter het winnen van aardgas, terwijl het andere gesprek gaat over een duurzaam initiatief. In beide casussen worden herhaaldelijk contrasten gecreëerd tussen betrokken partijen. In onderstaand fragment is bijvoorbeeld te zien dat de spreker de bewoners van Overvecht-Noord tegenover de gemeente Utrecht en energieleverancier Stedin zet.

Fragment 1:

  1. “Laat me raden dan moeten de bewoners een vergunning
  2. aan vragen, leges voor betalen en zo verder kassa voor de
  3. gemeente en stedin. waarom hebben ze dan überhaupt
  4. nieuwe meters geplaats geld verspilling.”

De uitspraak ‘dan moeten de bewoners een vergunning aanvragen’ suggereert een onvermijdelijke verplichting: als dit plan doorgaat, dan moeten de bewoners een vergunning aanvragen en leges betalen. De spreker zet deze verplichting tegenover de suggestie dat de gemeente Utrecht en Stedin een geldelijk belang hebben (‘zo verder kassa’). Doordat in het gesprek herhaaldelijk partijen en belangen tegenover elkaar worden gezet, komen deze groepen niet tot elkaar maar raken ze juist verder van elkaar verwijderd.

Hoe nu verder?
Om gesprekken over nieuwe energie-initiatieven beter te laten verlopen, is het belangrijk om dit thema verder te onderzoeken. De training DAB Energie is ontwikkeld op basis van casussen waarbij we online berichtgeving hebben geanalyseerd. Om de inzichten te verbreden en de resultaten breder toepasbaar te maken, zou het goed zijn om nu ook het offline gesprek over energie-initiatieven te bestuderen. Een specifiek type offline gesprekken, zijn stakeholdergesprekken. Deze gesprekken verlopen lang niet altijd soepel, mede doordat de partijen veel verschillende opvattingen en belangen hebben [3]. Inzicht in de manier waarop stakeholders deze opvattingen en belangen verwoorden in interactie, kan bijdragen aan het faciliteren van de dialoog over energietransitie.

Deze blog is geschreven door Irene Kelder, onderzoeker bij het PubLab in het onderzoeksdomein ‘communicatie & gesprek’

Meer lezen?

 

Bronnen:
 [1] Topsectorenergie
 [2] Gemeente Utrecht
 [3] Attema, R., & Paradies, G. (2014) De energietransitie van onderaf.
     Rapportage WP3 – handelingsperspectieven.