Praten over intimiteit en seksualiteit in een medische setting: een onderzoek naar gesprekken tussen zorgprofessionals en patiënten met kanker

Project: Praten over intimiteit en seksualiteit in een medische setting: een onderzoek naar gesprekken tussen zorgprofessionals en patiënten met kanker
Onderzoekers: 
Irene Kelder
Looptijd: januari 2019 – januari 2023
Betrokkenen:
Petra Sneijder, Annette Klarenbeek Amsterdam Universitair Medische Centra (prof. dr. Ellen Laan), Leids Universitair Medisch Centrum (dr. Henk Elzevier), Hogeschool Saxion (dr. Marjolein den Ouden)

Aanleiding
Er zijn ongeveer 770.000 mensen in Nederland die leven met kanker of die kanker hebben gehad. Hoewel er steeds betere behandelingsmogelijkheden zijn, blijven patiënten vaak nog jarenlang leven met de gevolgen van de ziekte. Hierdoor is er een toenemende behoefte aan het verbeteren van de kwaliteit van leven van mensen die geraakt worden door kanker. Intimiteit en seksualiteit zijn daar een essentieel onderdeel van. Bijna tweederde van de kankerpatiënten ervaart achteruitgang in intimiteit en seksualiteit. Daarbij gaat het niet alleen om fysieke problemen, maar ook om psychologische en sociale problemen gerelateerd aan de ziekte, waaronder een negatief lichaamsbeeld, veranderingen in de partnerrelatie en negatieve emoties als gevolg hiervan. Patiënten blijven vaak langer rondlopen met zorgen en vragen hierover dan nodig is. Het is namelijk voor zowel zorgprofessionals als patiënten een lastig onderwerp om te bespreken.

Relevantie
Het is belangrijk dat bij kanker herhaaldelijk over seksualiteit wordt gepraat. Voorafgaand aan het behandeltraject kan het gesprek over seksualiteit patiënten bijvoorbeeld helpen om een keuze te maken over de behandeling die zij wensen. Ook tijdens en na behandeling is het belangrijk om eventuele seksuele problemen bespreekbaar te maken. Zelfs jaren na behandeling hebben veranderingen in seksualiteit invloed op kwaliteit van leven. Door hier als zorgprofessional aandacht voor te hebben in gesprekken, kunnen seksuele problemen worden herkend en behandeld.

Doel
Een belemmering in gesprekken tussen patiënten en zorgprofessionals kan zijn dat niet goed wordt aangesloten bij zorgen die op dat moment belangrijk zijn voor patiënten. Dit soort zorgen worden niet altijd expliciet geuit, maar kunnen worden herkend aan de manier waarop patiënten zichzelf en hun seksuele problemen presenteren in het gesprek. De discursieve psychologie biedt een theoretisch en analytisch perspectief om hier inzicht in te krijgen. Met dit onderzoek wordt meer inzicht verkregen in de gesprekszorgen die het bespreken van intimiteit en seksualiteit bij kanker in de weg staan. Daarnaast is het doel van dit onderzoek om zorgprofessionals, in de vorm van een gesprekstraining, handvatten te bieden om gesprekken over intimiteit en seksualiteit te verbeteren.