Digitaal onderwijs is een tool, geen doel

65 procent van de huidige basisschoolleerlingen komt te werken in beroepen die nu nog niet bestaan, stelt het World Economic Forum. De beroepspraktijk ontwikkelt zich dan ook steeds sneller, met name onder invloed van technologische ontwikkelingen als robotisering en digitalisering. Met big data maken we sneller dan ooit analyses van een markt waarop we met gedigitaliseerde productiesystemen en infrastructuren sneller dan ooit kunnen inspringen. Dat verandert de manier waarop we werken en het tempo waarin ons werk zich ontwikkelt.

digitale leeromgeving

Niet gek dat er veel onzekerheid is bij werkende professionals en bij mensen aan het begin van hun carrière. Volgens een onlangs verschenen onderzoeksrapport van IT-dienstverlener New Day at Work twijfelt 40 procent van de Nederlandse studenten of hun huidige studie hen wel klaarstoomt voor de banen van de toekomst. Hier ligt duidelijk een taak voor het onderwijs. Maar hoe bereid je studenten voor op die onzekere wereld?

Volgens mij heeft digitalisering ook hier een belangrijke rol te spelen. Digitale technieken maken nieuwe onderwijsvormen mogelijk die ons onderwijs beter kunnen helpen aansluiten op de dynamiek van de beroepspraktijk. Let wel, kunnen helpen. Het is cruciaal dat we digitalisering in het onderwijs blijven zien voor wat het is: niet als onderwijsvernieuwing an sich maar als tool voor onderwijsvernieuwing.

In het Financieel Dagblad stond vorige week een artikel over MOOC’s; digitale massacolleges die iedereen op afstand kan volgen. Veel mensen blijken hierbij de eindstreep niet te halen. De Delftse hoogleraar Arno Smets: “Face-to-face onderwijs werkt op de campus nog altijd beter. De sociale controle en het persoonlijke contact die er bij traditioneel onderwijs wel zijn, ontbreken bij de digitale massacolleges.” Hij laat zijn studenten nu online zijn colleges volgen, waarna er in de collegezaal alle tijd is voor vragen, discussie en ondersteuning.

Effectieve onderwijsvernieuwing is alleen mogelijk als we ons niet beperken tot één aspect maar kiezen voor integrale vernieuwing vanuit een duidelijke didactische visie. Digitalisering kan helpen ons onderwijs flexibeler te maken. Aansluitend is echter ook inhoudelijke vernieuwing nodig. Studenten moeten tools in handen krijgen die hen in staat stellen mee te bewegen in het veranderende beroepenveld – en aan die veranderingen bij te dragen. Tools zoals onderzoekend vermogen, ICT-competenties en de communicatieve vaardigheden om over de grenzen van het vakgebied te kunnen samenwerken. Dit soort vakoverschrijdende competenties kun je het beste met en van elkaar leren, in leerteams, onder begeleiding van een docent. Zo leren mensen na te denken en te werken over de grenzen van hun kennis heen.

Niet techniek is leidend bij onderwijsvernieuwing, maar de beroepspraktijk waarvoor wij opleiden – en dus de professionals die wij opleiden. De beste manier om bij hen de twijfels over de toekomstgerichtheid van een studie weg te nemen, is volgens mij: door ze zoveel mogelijk controle te geven over die studie. Niet voor niets heet onze website over het ontwikkelen van de digitale leeromgeving: Wij volgen jou.

Jan Bogerd

Leave a Reply