Wat is een ecosysteem? En waarom is het essentieel voor het leven op aarde?
Dit zijn een paar vragen die werden beantwoord tijdens het biodiversiteitsfresk georganiseerd door Merel Snoeikracht en Anne Schmidt vanuit https://www.ipbes.net/.
Misschien weet je dat we vanuit de Green Office Climate Fresks aanbieden; een interactieve spelvorm met kaarten waarbij je alles leert over klimaatverandering. Er zijn nog meer soorten ‘Fresks’, zoals de Biodiversiteit Fresk. Student Frida ging op pad en volgde deze Fresk. Zou jij deze Fresk ook gaan willen volgen of als gastcollege voor jouw klas willen? Mail naar greenoffice@hu.nl en dan regelen wij dat voor jou!
Een ecosysteem is een systeem van levende organismen dat samenwerkt met het niet levende milieu om een levensgemeenschap te vormen. Om hier een breder inzicht in te krijgen, begon de fresk met het zelf opzetten van een ecosysteem via kaarten waarop verschillende organismen te zien waren. Bij het opzetten van zo’n ecosysteem wordt gekeken naar welk dier een prooi is en welk dier jaagt, en welke dieren zich voeden met de verschillende flora. Dat is stap één; stap twee is achterhalen wat er gebeurt als dit ecosysteem verstoord wordt door externe factoren. Deze externe factoren kunnen de mens zijn of natuurverschijnselen.
Bij het tweede deel van het biodiversiteitsfresk zijn er vijf rondes, waarbij bij elke ronde een set kaarten werd gegeven. De kaarten vertegenwoordigden verschillende onderdelen die een belangrijke rol spelen binnen de biodiversiteit: denk aan grondstoffen of verschillende soorten organismen en hoe de mens gebruik maakt van wat de aarde te bieden heeft. Door de kaarten zo neer te leggen dat het plaatje steeds completer wordt, ontstaat er een cascade aan gebeurtenissen die kunnen resulteren in een negatieve impact op het milieu. Hieronder staan de thema’s van de sets kort uitgelegd:
Set 1: De diversiteit van ecosystemen biedt ons diverse voedselbronnen en nutriënten. Bij het verzamelen van dit voedsel kan er degradatie van biodiversiteit ontstaan door ontbossing, overbevissing of uitputting van landbouwgrond.
Set 2: De diversiteit van soorten betekent dat organismen ook hun eigen taken uitvoeren om een ecosysteem draaiende te houden, denk hierbij aan fotosynthese of bodemvorming.
Set 3: Alle natuurlijke grondstoffen die tot onze beschikking staan worden gebruikt voor het ontwikkelen van middelen die in de medische wereld worden toegepast of om nieuwe huizen te bouwen. Ook dit geeft minder ruimte aan andere ecosystemen.
Set 4: We gaan nu verder naar industrialisatie, toerisme en transport. Allemaal dingen die door de mens zijn geïmplementeerd en een negatieve impact hebben, met name door uitstoot van broeikasgassen. Bij Set 4 kwam gelukkig ook weerstand vanuit de natuur kijken; dit houdt in dat de natuur ook terug kan komen van veranderingen die een ecosysteem onstabiel maken.
Set 5: Alle consequenties die komen kijken bij de uitbuiting van grondstoffen. Het verlies van biodiversiteit kan leiden tot veranderingen in het functioneren van ecosystemen. Naarmate er steeds meer sets met kaarten werden verkregen, realiseer je je hoe groot de gevolgen kunnen zijn van het voor lief nemen van onze ecosystemen. Na het zien van het complete plaatje lijkt het dan misschien ook een beetje hopeloos, maar dat is het gelukkig niet. Net zoals de rest van de ecosystemen kunnen wij weerstand bieden en toewerken naar een klimaat waarin biodiversiteit weer kan herstellen.
Frida: ‘Het deelnemen aan het biodiversiteitsfresco opent werkelijk je ogen voor hoe belangrijk elk beestje en elke plant, hoe klein of groot, essentieel zijn voor een compleet milieu. Het laat vooral ook zien wat voor een grote rol biodiversiteit speelt bij zowel de problemen als het oplossen van klimaatverandering’’.