Projectomschrijving BEZO

Bezielende omgeving in de Ouderenzorg. Bouwfysische interventies voor welbevinden van kwetsbare ouderen.

SIA RAAK Publiek project
Bezielende omgeving in de Ouderenzorg (BEZO)
Bouwfysische interventies voor welbevinden van kwetsbare ouderen

Looptijd: september 2012 tot september 2014

Projectleider: prof. dr. Helianthe S.M. Kort, Lector Vraaggestuurde Zorg
Projectcoördinatie: ir. Emelieke R.C.M. Huisman, onderzoeker
Projectassistent: Maaike Smole, contactpersoon, maaike.smole@hu.nl

Aanleiding
Binnen de wereld van de gezondheidszorg gaat de aandacht uit naar welke bijdrage de fysieke omgeving heeft of kan hebben op het herstel van patiënten in ziekenhuizen dan wel in de kwaliteit van leven of welbevinden van ouderen in verpleeg- en verzorgingshuizen. Het eerste thema is ook wel bekend als de tendens Healing Environment in ziekenhuizen. Een Healing environment (HE) is eigenlijk een plek waar de interactie tussen de mens en de fysieke omgeving een positief effect heeft op het genezingsproces dan wel het welbevinden van deze persoon.
Tevens zijn verpleeg- en verzorgingshuizen zijn zich aan het oriënteren op het verpleeghuis van de toekomst. Het verpleeghuis van de toekomst is gericht op het welbevinden van ouderen en is een tendens die opkomt in de verpleeg- en verzorgingshuizen in navolging op het HE concept. Tot heden is bij de (installatie) richtlijnen voor bijvoorbeeld verlichting, akoestiek of thermisch comfort alleen nog uitgaan van de gemiddelde mens. Daarnaast geven MKB bedrijven in de akoestiek aan niet te weten hoe gebouwen voor de ouderenzorg akoestisch in te moeten richten. Er bestaat wel onderzoek naar het effect van verlichting op mensen met dementie. Daarnaast komt naar voren dat alle verpleeghuizen in de huiskamers een verlichtingsniveau hebben die niet passend is voor de bewoners en dat tweederde van deze bewoners een oogaandoening heeft (SIA RAAK project Met het oog op zorg (OZO) (2008-6-5P)). Tevens hebben ook woonzorgcentra de ambitie om zich te kunnen onderscheiden in de geleverde zorg, een duurzame omgeving en in goed werkgeverschap. Zij willen kunnen staan voor een organisatie die gericht is om met de zorg en de omgeving van de bewoners zin te geven aan het leven van hun kwetsbare bewoners. Ook wel ‘Life Enrichment Care’ genoemd.

Doelstellingen
Het project Bezielende omgeving in de Ouderenzorg had als doel in tijden van vergrijzing, capaciteitstekorten in de ouderenzorg, de mondige burgers, het scheiden van wonen en zorg, een duurzame omgeving te creëren waarin zowel aan kwetsbare bewoners als personeel van verpleeg- en verzorgingshuizen de kwaliteit van leven wordt vergroot ofwel ‘Life Enrichment Care’.

Doelgroep
Het project richtte zich primair op:

  • Professionals in de zorg;
  • Professionals in de huisvesting;
  • Bouwtechnici, installatietechnici, e.d.;
  • Studenten, docenten en onderzoekers.

Daarnaast richt het project zich op bewoners, familie en de zorgprofessionals.

Participatie studenten
In het BEZO-project participeerde studenten vanuit diverse faculteiten en opleidingen. Zo zijn er studenten betrokken geweest vanuit de Faculteit Natuur en Techniek (HU) en de Faculteit Gezondheidszorg (HU) en van de Faculteit Bouwkunde van de Technische Universiteit Eindhoven. Studenten konden ook participeren in het project via de minor Public Health Engineering (HU) en afstudeeropdrachten.

Opzet
Het programma van het project bestond uit vijf werkpakketten. Projectmanagement, monitoring, evaluatie en kenniscirculatie zijn opgenomen in afzonderlijke werkpakketten:

  • Literatuurstudie;
  • Feasibility study;
  • Toetsen van de Bezielende Omgeving in de Ouderenzorg op effectiviteit, validiteit en betrouwbaarheid in een gecontroleerde studie;
  • Ontwerpen en realiseren van een Mock-up.

Beoogd resultaat
De verwachting was dat de omgevingsinterventies zouden leiden tot gezondheidswinst van kwetsbare ouderen in verpleeg- en verzorgingshuizen in die zin dat er een reductie zal zijn aan (slaap) medicatie, een reductie in valincidenten en meer rustige nachten. Ten tweede was de verwachting dat de bouwfysische interventies en ontwerpen tevens zouden leiden tot een verbeterd fysiek werkklimaat voor de zorgprofessionals. Ten slotte zullen de resultaten uit het BEZO project de professionals ondersteunen bij het herijken van het zorgproces en zal het project richtinggevend zijn voor de ontwikkeling van richtlijnen met betrekking tot bouwfysische aspecten van de gebouwde omgeving. De beoogde resultaten van dit project zullen worden opgenomen in het huidige lesmateriaal op de Hogescholen en op de TU/E.
Op basis van de beoogde resultaten is er een Mock Up worden ingericht. Het doel van de Mock Up is om de resultaten zichtbaar te maken voor de professionals in de zorg en professionals in de bouw. Tevens komt de bijdrage van de professionals aan het project tot uiting door hun adviezen en feedback bij de evaluatie en de realisatie van de Mock-Up.

Producten
Binnen het BEZO project zijn verschillende instrumenten en kennisdragers  ontwikkeld, zoals een digitale nieuwsbrief, webteksten op het Healthy Environments portal en de Mock-Up. Een Mock-Up is een testomgeving waarin de beoogde resultaten kunnen worden besproken en worden geëvalueerd.
Daarnaast zijn er bijeenkomsten gedurende de looptijd van het project geweest en zijn er presentaties verzorgd op bijeenkomsten van derden.

Projectpartners
Het consortium bestond uit de volgende partijen:

  • WZH, WoonZorgcentra Haaglanden;
  • Hogeschool Utrecht, Kenniscentrum Innovatie van Zorgverlening;
  • Florence;
  • Laurens;
  • Warande;
  • Bartiméus;
  • SWIZ;
  • Hogeschool Rotterdam, Kenniscentrum Zorginnovatie;
  • Technische Universiteit Eindhoven, Unit Building Performance;
  • TNO Kwaliteit van Leven- Arbeid.

Overige betrokken partijen zijn Level Acoustics (MKB) en IMSM.

Team
Stuurgroep leden:

  • Helianthe Kort (Hogeschool Utrecht en penvoerder)
  • Nanne Blok (WoonZorgcentra Haaglanden)
  • Kirsten van Hall (WoonZorgcentra Haaglanden)
  • Jan Oosterling (Florence)
  • Ella Vervelde (Bartiméus)
  • Bert Pol (SWIZ)
  • Sven Gutker de Geus (Warande)
  • Hans Stravers (Laurens)
  • Marcel Loomans (TU/e)
  • Eliane Schreuder (TNO)
  • Anneloes Cordia (Hogeschool Rotterdam)

Projectgroep leden:

  • Helianthe Kort (Hogeschool Utrecht – Faculteit Gezondheidszorg)
  • Emelieke Huisman (Hogeschool Utrecht – Faculteit Gezondheidszorg)
  • Nicole van Hout (Hogeschool Utrecht – Faculteit Gezondheidszorg)
  • Maaike Smole (Hogeschool Utrecht – Faculteit Gezondheidszorg)
  • Nanne Blok (WoonZorgcentra Haaglanden)
  • Jan Willem van den Dool (WoonZorgcentra Haaglanden)
  • Kirsten van Hall (WoonZorgcentra Haaglanden)

Het project Bezielende omgeving in de Ouderenzorg (registratienummer: 2012-14-38P) wordt gefinancierd door SIA RAAK.

Foto’s huiskamer WoonZorgcentra Haaglanden voor aanvang van BEZO-project.