Leerteam

Wat

Een leerteam is een leeromgeving: een kleine groep studenten/professionals die zoveel mogelijk zelfsturend en samenwerkend leren. Het leerteam wordt op maat begeleid door een leerteambegeleider en bestaat een heel cursusjaar lang uit dezelfde studenten, die samenwerkend en ervarend leren. De grootte is minimaal vijf en maximaal negen studenten. Leerteams vormen een integraal onderdeel van het curriculum en zijn dan ook ingeroosterd.

Hoe

Leerteams van studenten vormen het uitgangspunt bij het leerproces. De leerteams worden zo heterogeen mogelijk samengesteld, om leermomenten te genereren en samenwerking te stimuleren. Studenten vormen leerteams op basis van ambities, doelstellingen en beoogde resultaten. De samenstelling is afhankelijk van keuzes in het curriculum (leerinhouden, leeractiviteiten, toetsen), het tempo waarin men het curriculum kan doorlopen, en de groepsdynamica.

In het leerteam worden ervaringen in opleiding en beroepspraktijk besproken. De studenten krijgen in de opleiding opdrachten waarvoor input van peers nodig is en doen in de beroepspraktijk ervaringen op die feedback en leervragen opleveren. Studenten bespreken in het leerteam hun professionele ontwikkeling, professioneel handelen, studievaardigheden, leerproces en de producten die de leerprocessen opleveren. Het leerteam is dus niet alleen een groeperingsvorm, maar vooral een pedagogische leercontext. Het vertellen aan de ander, die luistert en deelgenoot wordt is een pedagogisch proces. Het leerteam is ook een oefenomgeving voor sociaal-communicatieve competenties als samenwerken, adviseren en coachen.

Ieder leerteam wordt begeleid door een leerteambegeleider, een docent van de opleiding. De kennis wordt in een leerteam niet overgedragen (onderwezen door de docent) maar actief verworven door de studenten/professionals. Leerteambegeleiders hebben een coachende rol en een gelijkwaardige relatie met de studenten/professionals in opleiding. Ze faciliteren het leren, reiken hulpmiddelen aan die het leren bevorderen, fungeren als rolmodel, hebben een open houding en denken kritisch. Leerteambegeleiders zijn goed geïnformeerd over het beroep of de functie waarvoor wordt opgeleid en over de opleiding. Ze kunnen daarover inhoudelijke vragen beantwoorden en inhoudelijke ondersteuning leveren. Leerteambegeleiders zijn aanwezig en hebben aandacht voor zowel de groep als de individuen in de groep. Ze tonen betrokkenheid via intensieve studieloopbaanbegeleiding (loopbaanleren) en belangstelling voor de achtergrond van studenten, zowel vanuit sociaal als vanuit didactisch oogpunt.

Het leerteam biedt een veilig leerklimaat, waarin studenten zich gemakkelijker durven te uiten, durven te experimenteren en fouten durven te maken. Het leerteam zorgt voor verbondenheid en geborgenheid. Een leerteam vraagt (ingeplande) momenten voor tussentijdse reflecties op taak en groepsproces. Problemen proberen student en leerteambegeleider eerst samen op te lossen. De leerteambegeleider is het eerste aanspreekpunt voor studievertraging, functiebeperkingen en andere bijzondere omstandigheden van studenten. En ook voor vragen over vertragen of versnellen, onderwijsprogramma, bindend studieadvies en exameneisen.

Een leerteam komt zowel face-to-face als online bijeen. Leerteams en de elektronische leeromgeving vullen elkaar aan. De digitale leeromgeving kan face-to-face bijeenkomsten niet altijd vervangen, aangezien de kwaliteit van de interactie en de mate van sociale binding erdoor veranderen. Gebruik van bijvoorbeeld Skype of een digitaal platform heeft meestal een kleinere impact op de beleving.

Bachelor- en masterleerteams zijn verschillend, net als leerteams van voltijd- en deeltijdopleidingen. Meer over deze accentverschillen vind je op de pagina Leerteams in bachelor-en masteropleidingen.

Waarom

Door samenwerkend leren zijn studenten meer betrokken bij het proces van kennisconstructie door dialoog, debatteren of argumenteren. Daardoor komen ze tot dieper leren en begrijpen. Zo verbeteren ze zowel hun individuele als het collectieve leerproces. De kracht van leren door sociale interactie is groot en wordt vaak ondergewaardeerd. Door te leren van en met andere lerenden kunnen studenten met elkaar oefenen en eigen verantwoordelijkheid leren nemen. Ze nemen in het team verschillende rollen in ten opzichte van elkaar en leren elkaars ‘kritische vriend’ te zijn.

De dialoog in het leerteam biedt meer ruimte voor Bildung (intellectuele, culturele en morele vorming). Beroepsuitoefening wordt onder meer bepaald door de invloed van de persoonlijke identiteit, normen en waarden. Studenten moeten eigen keuzes leren maken en zich oriënteren op eigen kwaliteiten en voorkeuren. Zo ondersteunt het leerteam ook de persoonlijke leerweg.

Leerteams zijn sociale netwerken die zorgen voor een grotere binding met de onderwijsinstelling en opleiding. Dat bevordert de studievoortgang en verkleint de kans op studieuitval. Door de dialoog in het leerteam voelen professionals in opleiding zich gehoord en meer verbonden met de HU als kennisorganisatie.

Het leerteam is een geschikte leeromgeving om 21st century skills te ontwikkelen. Professionals in opleiding verwerven zo niet alleen beroepsgerichte competenties, maar ook vaardigheden op het gebied van samenwerken, onderzoeken en flexibel inspelen op veranderingen. Juist die vaardigheden zullen ze nodig hebben om te kunnen functioneren in een snel veranderend beroepenveld, waarin voortdurend andere eisen aan professionals gesteld worden.

Samenhang

In de onderwijsvisie en de ontwerpdimensies van het programma Onderwijsinnovatie staat dat de HU haar opleidingen zowel inhoudelijk als organisatorisch wil afstemmen op de eisen van de 21e eeuw. Het leerteam is een geschikte leeromgeving om deze vaardigheden en competenties te ontwikkelen. Met name op het gebied van samenwerken, onderzoeken, flexibel inspelen op veranderingen en het ontwikkelen van een eigen persoonlijke professionele identiteit.

Voorbeelden

Opleidingen (bachelor voltijd, deeltijd en master) Pedagogiek en brede bachelor Built Environment (propedeusejaar).