Theorie Schriftelijke Activiteiten

Omgaan met verschillen in schriftelijke vaardigheden

Omschrijving Vanuit kennis over de taalachtergrond van leerlingen omgaan met verschillen in hun schriftelijke vaardigheden.
Toelichting In onze samenleving worden verschillende talen gesproken, zoals dialecten, groepstalen en migrantentalen. In principe is elke leerling door contact met meerdere talen dan ook meertalig, waarbij hij de ene taal(variëteit) in sommige situaties beter beheerst dan de andere.
Vanuit dit maatschappelijk gegeven heeft de leraar de taak om de taalachtergrond c.q. de mate van geletterdheid van leerlingen te respecteren. Voor elke leerling speelt taal een essentiële rol in het opbouwen van een eigen identiteit. De leraar kan hierin een positieve rol spelen, bijvoorbeeld door het lezen te stimuleren. Daarnaast heeft elke (vak)leraar de taak om de beheersing van de schooltaal (Cognitief Academische Taalvaardigheid) bij leerlingen steeds verder te ontwikkelen, zodat zij het onderwijs met succes kunnen volgen en bij alle vakken hun schriftelijke vaardigheden optimaal kunnen inzetten.

Om aan te sluiten bij de taalachtergrond en de mate van geletterdheid van de leerlingen en toe te werken naar de beheersing van school- en vaktaal kan de didactiek van taalgericht vakonderwijs ingezet worden. Het uitgangspunt is dat de leerlingen bij alle vakken de ‘taal van het vak’ (leren) gebruiken om leerstof te verwerven en te verwerken. Taalgericht vakonderwijs is onderwijs waarin naast vakdoelen de benodigde schriftelijke taalvaardigheid expliciet is benoemd. Het berust op de drie pijlers context, interactie en taalsteun. We lichten de derde toe:
– Taalsteun: hulp bij het begrijpen en zelf produceren van nieuwe taal in het vak. Taalsteun kan op meerdere manieren geboden worden: bij leesteksten kan gedacht worden aan het geven van de structuur van de tekst, het bespreken van leesstrategieën of het vooraf uitleggen van kernbegrippen. Bij schrijfopdrachten kunnen vooraf schrijfkaders worden gegeven. Ook gerichte feedback op de inhoud en vorm van een taaluiting is een vorm van taalsteun.

Op school zijn alle leerlingen de Nederlandse schooltaal (CAT) nog aan het verwerven. Bij taalgericht vakonderwijs gaat het echter niet alléén om het verbeteren van de schriftelijke taalvaardigheid, maar ook om het verbeteren van de didactiek, zodanig dat de vakinhoud beter tot zijn recht komt.

Zie ook verschillen in schriftelijke vaardighedentaalvariatiemeertaligheidschool- en vaktaalintegrale didactiek TVOtaalgericht vakonderwijs.
Praktijkvoorbeeld  Schriftelijke activiteiten: