Sociale media: blijven we wel voldoende nuchter?

menno-web-dec-Met de komst van de sociale media zijn er natuurlijk ook verschillende studies gestart naar de rol en invloed ervan. In The Next Level staat de relatie tussen sociale media en bijzondere niet-alledaagse –crisis-gebeurtenissen centraal. Omdat crisisachtige gebeurtenissen bij uitstek mediagebeurtenissen zijn, mag verwacht worden dat dit voor sociale media nog veel meer het geval is. In twee jaar hebben wij binnen het lectoraat Crisisbeheersing 38 bijzondere gebeurtenissen (branden, maar ook gezinsdrama’s, maatschappelijke onrust, rellen, milieu-incidenten en allerlei ‘gekke’ casus als een namaak zeemijn, een mosterdgas makende scheikundeleraar e.d. onderzocht). Dit is onder andere terug te lezen in lessen uit crises en mini-crises 2012 en lessen uit crises en mini-crises 2013.

Deze cases leveren ook enig inzicht op over de rol van sociale media, hoewel dit niet de primaire focus was. Niet verrassend kunnen deze een positieve en een negatieve uitwerking hebben op de loop der gebeurtenissen. Er zijn verschillende cases waar juist de sociale media een belangrijke rol hebben gespeeld bij het mobiliseren van hulp, steun en bijstand. De zoektocht bij de vermiste broertjes Ruben en Julian kwam vooral via Facebook opgang. Facebook speelde ook een grote rol in Leeuwarden na een brand. Een inwoner van Leeuwarden startte via Facebook een actie om gericht een aantal bewoners die als gevolg van de brand tijdelijk elders onderdak moesten krijgen, te ondersteunen. Vraag en aanbod van wat mensen wilden kon zo goed op elkaar worden afgestemd. Dat is veel beter dan in het verleden. Na de vuurwerkramp Enschede (2000) kwam een hele sporthal vol met allerlei spullen te liggen die mensen beschikbaar stelden voor al diegenen die hun huis verloren. Van veel van al die ingezamelde spullen (‘troep’) kon uiteindelijk helaas niemand iets mee.

Daarnaast is een interessante bevinding dat beslissers anticiperen op al die informatie die via sociale media mogelijk kan worden verspreid door – soms zelfs wat overhaast – al een beslissing te nemen. De angst dat mensen ter oren zou komen dat zij in een flat woonden waar mosterdgas was gevonden, maakte dat men sneller handelde dan misschien nodig was. ‘Angst dat paniek uitbreekt’, wordt zoiets wel genoemd. Hoewel paniek een veel te zware term hiervoor is (en paniek uiterst zeldzaam is!). Ook bij verschillende milieu-incidenten zagen we dat. Tegen hoge kosten werden zaken snel opgeruimd of een ontruiming in gang gezet (asbest Utrecht) terwijl iets meer tijd nemen en even overleggen soms beter zou zijn geweest. We weten allemaal dat via sociale media informatie snel wordt verspreid en dat kan soms leiden tot onnodige angst. De angst dat er ‘paniek zou zijn’, benadeelt de kwaliteit van handelen. Tijd voor reflectie op het handelen, ook in bijzondere en crisissituaties, blijft nodig. Daarom moeten we er voor blijven waken, dat we ons niet gek laten maken door allerlei berichten, filmpjes en foto’s.

Menno van Duin is bijzonder lector bij het lectoraat Regie van Veiligheid en tevens lector Crisisbeheersing aan de Politieacademie en het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid. Daarnaast is hij decaan van de opleiding Master of Crisis and Public Order Management. 

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.