Analyse van 58.931 tweets op de avond van de gijzeling bij NOS

Dit is een gastblog van Next Level projectpartner Wouter Jong, wouter-de-jongadviseur crisisbeheersing bij het Nederlands Genootschap van Burgemeesters en PhD student aan Universiteit Tilburg (LinkedIn en twitter).

Het Nederlands Genootschap van Burgemeesters is een van de participanten in het NEXTLevel project. Vanuit die rol nemen we ook de kennis mee die we hebben opgedaan in een eigen studie naar de tweets die zijn verstuurd op de avond van de NOS gijzeling op 29 januari 2015. In een poging meer van het getwitter tijdens crises te leren, hebben we 58.931 tweets geanalyseerd die op die bewuste avond zijn verstuurd. De tweets zijn verkregen via de webtool van Coosto. Het heeft geleid tot een artikel dat is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Computers in Human Behavior. Het artikel is via de link onder deze blog te downloaden.

Uit de twitter-analyse komen twee zaken naar voren:

  • Een echo-effect, wat betekent dat tweets met oud en achterhaald nieuws van Nu.nl nog steeds worden geretweet en blijven na-ijlen, ook als Nu.nl zelf inmiddels met een update van het nieuws is gekomen.
  • Daarnaast het zelfcorrigerende vermogen van twitter. Op de avond van de gijzeling ontstonden namelijk twee hardnekkige geruchten. Allereerst dat er ook bij het VRT nieuws iets vergelijkbaars gaande was. Daarnaast werd later op de avond beweerd dat de ouders van de dader zouden zijn omgekomen bij de MH17 ramp. Twitteraars wisten deze twee geruchten te ontkrachten, door de geruchten online en in gezamenlijkheid te fact-checken.

In deze blog zoomen we in op het zelfcorrigerende vermogen rond het VRT-gerucht dat ontstond.

VRT-gerucht
In het artikel leggen we in detail uit hoe het VRT gerucht is ontstaan. Het blijkt het resultaat te zijn van een samenloop van omstandigheden en verkeerd begrepen humor. Wat was het geval? Om 20.00 u uur start het NOS journaal met een testbeeld, dat er door omstandigheden geen uitzending volgt. Voor de buitenwereld blijft het tot 20.07 uur onduidelijk wat de reden is dat het journaal niet uitzendt.

Op twitter zien wij op dat moment vooral grappige tweets over de verstoring. Zo twittert @laviejanroos (30.000 volgers) dat dit het meest objectieve journaal ooit wordt. Een Vlaamse twitteraar, @koendelaey, reageert daarop. Deze @koendelaey wil eigenlijk zeggen “dat wanneer de Vlaamse VRT niet zou uitzenden, het dan ook het meest objectieve journaal zou zijn”. Hij formuleert het echter als “in Vlaanderen idem dito…”. Om zijn tweet extra ludiek te maken, plaatst hij er een foto van een VRT-testbeeld bij die hij via Google Images heeft gevonden.

De tweet komt bij @laviejanroos binnen op het moment dat in Nederland inmiddels duidelijk is geworden dat er sprake is van een gijzeling bij de NOS. De combinatie van “een gewapende bij de NOS” én “in Vlaanderen idem dito” doet @laviejanroos besluiten het nieuws van @koendelaey te retweeten naar zijn volgers. Het gerucht dat ook in Vlaanderen een gewapende man rondloopt krijgt daarmee direct massa.

Zelfcorrigerend vermogen
De manier waarop het gerucht wordt weerlegd, noemen we het ‘zelfcorrigerend vermogen van twitter’. Twitteraars brengen binnen een kwartier tijd stukjes informatie op een Wikipedia achtige manier bijeen. De foto van het testbeeld wordt via Tineye.com herleid tot een oude website. Het is aanwijzing I dat de foto niet authentiek is. Andere twitteraars wijzen erop dat VRT nog steeds uitzendt. Aanwijzing II. Vervolgens melden weer andere twitteraars dat het logo op de foto de oude huisstijl van de VRT betreft. Aanwijzing III dat het gerucht niet authentiek is. De finaleklap wordt gegeven door @sachadeboer (50.000 volgers), die met kennis van zaken meldt dat het VRT journaal om 19.00 uur en niet om 20.00 uur uitzendt.

Lessen voor de toekomst?
Voor de toekomst leren we uit deze casus dat de buitenwereld het als een sport ziet om geruchten op waarheid te toetsen. Dat geldt met name bij geruchten die relatief makkelijk te fact-checken zijn. Waar de overheid ‘vroeger’ zelf moest reageren op geruchten, kun je er tegenwoordig meer van op aan dat de buitenwereld zijn best doet om een gerucht te checken.

Deze en andere lessen staan vind je terug in het artikel, geschreven met co-auteur Michel Dückers. Vanwege copyrightafspraken is het tot uiterlijk 8 april a.s. gratis te downloaden, klik hier.

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.