Er was de afgelopen tijd rumoer over ‘promoveren op het hbo’, zoals ministerie en media het noemen. Het gaat hier om een nieuwe titel: het Professional Doctorate, een graad gelijkwaardig aan de doctorstitel van een promovendus aan de universiteit. Maar de PD heeft een heel eigen insteek. Niet kennisontwikkeling staat centraal; het draait om de verandering die een hooggekwalificeerde professional in gang kan zetten.
Bij het lectoraat Beroepsonderwijs, onderdeel van Kenniscentrum Leren en Innoveren van Hogeschool Utrecht, zijn twee PD-kandidaten aan de slag: Mariska Koopmans en Marianne Wildeman. Zij doen dit in pilot-vorm: er is geen garantie dat ze straks over 4 jaar een titel achter hun naam mogen zetten. De PD-titel bestaat volgens de wet namelijk nog niet. Dat wil het Ministerie van OCW veranderen, en heeft daarvoor kamer en publiek (in een zogeheten internetconsultatie) om input gevraagd. Het leidde tot pushback: universiteiten zagen het niveau van het academisch onderwijs teloorgaan, hoogleraren beklaagden zich over hbo’s die ‘universiteitje’ willen spelen en promovendi zagen een allegaartje van titels en verwachtingen ontstaan.
Er was natuurlijk ook veel bijval. Zoals vanuit NWO, Regieorgaan SIA en de VH. Saxion-lector Stephan Corporaal schreef een persoonlijk verhaal over het mooie beroepsonderwijs. PD-kandidaat Jenny Zwijnenburg vertelt hoe belangrijk het is dat ze direct iets kan doen waar mensen iets aan hebben. Hoe denken we binnen het lectoraat Beroepsonderwijs over de PD?
Ilya Zitter, lector Beroepsonderwijs, begeleidt de twee eerder genoemde PD-kandidaten als eerste begeleidend lector en een andere PD-kandidaat, Sara Albone, als tweede begeleidend lector. Het lectoraat Beroepsonderwijs, was via lector Elly de Bruijn, vanaf de start betrokken bij de ontwikkeling van het programma voor de PD in het domein Leren en Professionaliseren.
Ilya Zitter: “Ik begeleid onderzoek zowel op het hbo als op de universiteit. En ik zíe wat de meerwaarde is van een eigen hbo-doctoraatstraject: namelijk dat je echt intervenieert in een complexe praktijk op hoog niveau. Het onderwijs wordt geconfronteerd met enorme vraagstukken en dat vraagt iets van alle mensen die daar werken en van de kwaliteit van ons onderwijs. Hoe verbeter je die? Nou, door er ook echt praktijkgericht onderzoek naar te doen. En dan niet in de vorm van artikelen met abstracte hoog-over kennis die braaf in de kast liggen, maar door mensen met onderzoekend vermogen die op de werkvloer op hoog niveau kijken welke oplossingen kunnen werken. Met als hoogste doel om de kwaliteit in de praktijk te verbeteren.”
Ilya stipt daarmee ook direct het onderscheid tussen de PhD en PD aan. “Het grote verschil is de output: welke doorwerking wil je bereiken met je onderzoek? Een promotieonderzoek werkt vooral door binnen het wetenschapsdomein, om onze kennis een stapje verder te brengen. Ontzettend nodig en waardevol. Maar je wilt ook doorwerking naar de praktijk. En niet pas als een onderzoek na vier jaar is afgerond, maar juist vanaf de start. We hebben mensen nodig die meteen in de praktijk interveniëren, maar wel systematisch, doordacht en evidence-informed. En dat we daar dan ook weer met z’n allen van leren. Die twee aanvliegroutes heb je allebei nodig. Eén die meer gericht is op kennis, en één die vanuit de praktijk start.”
Eén van de grote zorgen in het debat over de PD draaide om de devaluatie van de doctors-titel en dat promoveren op het hbo het niveau omlaag zou halen. Ilya verzet zich tegen dat beeld. “Dat blijft een enorme misvatting. Mensen denken ook dat een WO-master ‘hoger’ is dan een master op hbo-niveau. Maar masterniveau is masterniveau, en we hebben internationaal en wettelijk verankerd wat dat niveau dan is. Hetzelfde geldt voor dit traject. Promoveren aan de universiteit en doctoreren op een hbo geldt allebei als niveau-8 in het Europese onderwijsstelsel. Alleen de vorm en insteek is anders, maar het niveau blijft hetzelfde. Dat niveau gaan we hoog houden.”
Ilya wil er nog wel een schepje bovenop doen. “Ik vind het niveau van een Professioneel Doctorate zelfs hoger, wat ik er nu van zie. Mensen staan daadwerkelijk met hun voeten in de klei, én worden geacht aan kennisontwikkeling en -benutting te doen. Dat vergt meer van een kandidaat. Je moet én change agent zijn én als professional groeien én je bent onderzoeker én je bent innovator, dus je probeert echt nieuwe dingen te doen. Bij de PhD ligt de nadruk maar op één rol, die van onderzoeker. Het is veel complexer om vier rollen te vervullen en combineren.”
“De samenleving heeft de persoon met vier rollen ook meer nodig. Voor urgente maatschappelijke vraagstukken gaat het gewoon te traag om eerst kennis te ontwikkelen en die dan later terug te brengen naar de praktijk. We hebben dit PD-traject nodig om sommige vraagstukken gewoonweg sneller aan te kunnen pakken. Voor een deel van de vraagstukken is de PD een vorm die ontzettend passend is.”
Meer weten?
- Over de PD
- Over de PD op de HU
- De PD-trajecten van Mariska Koopmans (flexibele leerroutes in mbo), Marianne Wildeman (duurzaam werk voor entree-studenten in mbo) en Sara Albone (versterken beroepsgroep practoren)
- Elly de Bruijn over de PD (interview)