Competentiegericht assessment

Wat is een competentiegericht assessment?

In een competentiegericht assessment krijgt de student via een gestructureerd mondeling gesprek de kans de beoordelaars (assessoren) ervan te overtuigen dat hij/zij de vooropgestelde competenties voldoende bezit. De assessor(en) verzamel(t)(en) hiertoe informatie over de competenties van de student aan de hand van bewijsstukken die de student laat zien in bijvoorbeeld een portfolio en/of presentatie. Dit bewijsmateriaal is een selectie uit wat de student tijdens de studie en zijn/haar leerwerkproces (opdrachten, projecten, stages) en eventueel eerdere leer- of werkervaringen (buiten de studie) heeft verzameld. Daarnaast krijgt de student de gelegenheid informatie aan te vullen. De assessor(en) relate(e)r(t)en de informatie die ze tijdens het assessment over de student hebben gekregen aan de bekwaamheidseisen.

Wanneer gebruik je een competentiegericht assessment?

Een competentiegericht assessment gebruik je als je inzicht in het niveau en/of de ontwikkeling van de competenties wilt krijgen van de student. Dat houdt in dat:

  • de student kennis, vaardigheden en houdingen kan integreren in adequaat professioneel handelen in een beroepsrelevante situatie
  • de student zijn professionele gedrag flexibel kan aanpassen in verschillende beroepssituaties
  • de student zicht heeft op de mate van ontwikkeling van een competentie en in staat is deze doelgericht verder te ontwikkelen (Van Berkel, Bax & Joosten-ten Brinke, 2017)

Beoordeling van een competentiegericht assessment?

De beoordeling van een competentiegericht interview is een integrale beoordeling van de competentieniveaus. Dat betekent dat de competenties niet afzonderlijk worden beoordeeld maar in onderlinge samenhang. Beroepsprofessionals kunnen immers op meerdere manieren competent zijn of juist niet, terwijl ze onderliggende losse kennis of vaardigheden wel bezitten. Dat betekent dat er geen vaste lijst van bewijsstukken is die de student tijdens het assessment zou moeten laten zien: iedere student is immers op zijn eigen manier competent en zal dat op zijn eigen manier aantonen. De bewijsstukken die de student laat zien zijn kenmerkend (authentiek) voor de student en verkregen in de specifieke context waarin de student als (aankomend) beroepsprofessional heeft gefunctioneerd. De waardering kan daardoor ook verschillen; een soortgelijk bewijsstuk kan bij de ene student een hoger competentieniveau laten zien dan bij een andere student. Dat kan bijvoorbeeld afhankelijk zijn van de context waarbinnen het bewijsstuk is verkregen.

De beoordeling komt tot stand in een zogenaamde assessmentprocedure, waarin een meervoudige meting plaatsvindt. Er wordt door verschillende beoordelaars (assesoren) gekeken naar verschillende bewijsstukken. De assessoren koppelen alle informatie die ze tijdens het assessment over de student krijgen aan de bekwaamheidseisen. Per interview worden meestal 2 a 3 competenties getoetst door de assessor(en). Hiervoor kan de STARRT methode worden toegepast. Om zonder oordeel te kunnen doorvragen gebruik je de LSD-techniek (Luisteren-Samenvatten-Doorvragen) (Sinke, 2015). Vervolgens waarderen de assessor(en) de bewijskracht van wat de student heeft laten zien en wegen ze de competenties in onderlinge samenhang. Om tot een zorgvuldig en betrouwbaar oordeel te komen maken de assessoren gebruik van de WACKER methode: Waarnemen, Aantekenen, Classificeren, Kwantificeren, Evalueren en Rapporteren.

De assessor(en) zullen de eindbeoordeling van het assessment in ieder geval schriftelijk aan de student rapporteren; daarbij kan de beoordeling mondeling worden toegelicht. Daarbij verantwoorden ze hun beoordeling vanuit de bekwaamheidseisen op het niveau van het betreffende assessment en is het gebruikelijk om een ontwikkeladvies te geven.

Meer informatie:

STARRT methode

Wat kan een student verwachten bij een competentiegericht interview?

Tour de Mazur: assessment the Silent Killer of Learning (film)

Tour de Mazur: assessment For and Not Just of Learning (film)

Literatuur:

Dochy, F., Heylen, L., & Mosselaer, H. van de (2007). Assessment in onderwijs. Nieuwe toetsvormen en examinering in studentgericht onderwijs en competentiegericht onderwijd. Den Haag: Boom Lemma Uitgevers.

Gulikers, J., & Van Benthum, N. (2017) Toetsen van competenties. In Van Berkel, H., Bax, A. & Joosten-ten Brinke, D., Toetsen in het hoger onderwijs (4de herziene druk, pp. 227-240). Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

Sinke, G.  (2015). Aan de slag met assessments. Toetsen en beoordelen in een competentiegerichte omgeving. Nuenen: OAB Dekkers.

Van Berkel, A. (2012). Kritische reflectie op competentietoetsen in het hbo. OnderwijsInnovatie juni 2012(14), 2, 17-26

Van Berkel, A. (2017). De assessmentdriehoek voor leerwegonafhankelijk toetsen en begeleiden. Onderwijsinnovatie juni 2017(19), 2, 17-25. Heerlen: OU.