‘Blijf met je klauwen van m’n wijkie af’: vier vragen over fraudedetector SyRI

 

Is het een slimme manier om met behulp van algoritmes fraude op te sporen, of een systeem dat vooral inwoners uit armere wijken raakt en mensenrechten schendt? Die vraag staat vandaag centraal in de rechtbank Den Haag, waar burgerrechtenorganisaties tegenover de staat staan in een zaak over fraudeopsporingssysteem SyRI. Wat willen ze en hoe werkt dit systeem? Vier vragen.

1. Siri, dat ken ik alleen van iPhones…

Het gaat hier niet om Siri, de handige spraakassistent van Applegebruikers, maar om SyRi, een systeem dat alle gemeenten in Nederland kunnen gebruiken om fraude op te sporen in specifieke wijken. SyRI koppelt gegevens uit databases van onder meer de Belastingdienst, uitkeringsinstantie UWV, de Sociale Verzekeringsbank en gemeenten om deze vervolgens te analyseren met algoritmen. Het gaat bijvoorbeeld om informatie over uitkeringen, toeslagen en schulden. Het algoritme moet uitwijzen bij wie het risico bestaat dat hij of zij mogelijk fraude pleegt met bijvoorbeeld een bijstandsuitkering of kinderbijslag. Deze mensen komen op een lijst en kunnen worden gecontroleerd door frauderechercheurs. Hun adres krijgt de titel ‘verwonderadres’. Alle overheidsinstanties kunnen de lijst inzien.

2. Oké, fraude opsporen, dat klinkt goed. Waarom zou ik me zorgen maken?

“Mensen die niets op hun kerfstok hebben, worden toch als verdachte behandeld en doorgelicht”, vertelt Ronald Huissen van het Platform Bescherming Burgerrechten. Dit is een van de acht partijen die de rechtszaak tegen de staat heeft aangespannen. Ook Privacy First, vakbond FNV, schrijver Tommy Wieringa en publicist Maxim Februari doen mee. “Je kunt zeggen dat je niets te verbergen hebt”, vervolgt Huissen. “Maar iedereen die weleens de overheid tegen zich heeft gehad terwijl hij onschuldig is weet dat dat een hele nare situatie is.”

Hij doelt daarmee op het recente toeslagenschandaal bij de Belastingdienst, waarbij ouders ontvangen toeslagen plotseling (…)

 

 

Lees verder