De tools Zelfscan voor duurzaam onderwijs en HUis voor duurzaam onderwijs zijn bedoeld voor opleidingsteams. Via onderstaande beslisboom kun jij bepalen welke tool voor jouw situatie geschikt is.
Zelfscan voor duurzaam onderwijs
De Zelfscan voor duurzaam onderwijs kun je gebruiken om in kaart te brengen en het gesprek te voeren over hoe duurzaamheid op dit moment verankerd is in het curriculum van de opleiding. Het is een gespreks- en diagnose-instrument voor intern gebruik.
Gesprekstool en analyse instrument
Je leert van elkaar door samen met collega’s het curriculum gedetailleerd te analyseren, elkaar te inspireren met voorbeelden en te bespreken welk ontwikkelingsniveau hierbij hoort. De uitkomst hiervan geeft inzicht in waar je staat ten opzichte van de gestelde doelen en kan gebruikt worden voor het maken van een verbeterplan. De Zelfscan kan regelmatig (bijvoorbeeld jaarlijks) ingezet worden en is ondersteunend aan de PDCA-cyclus en onderdeel van het kwaliteitsmanagement van de opleiding/instituut. Rondom duurzaamheid is misschien niet alles in cijfers te vangen omdat het ook gaat om een groei in bewustwording en attitude rond het thema. De Zelfscan voor duurzaam onderwijs is vooral een gesprekstool.
De Zelfscan voor duurzaam onderwijs is geïnspireerd op een werkwijze, die bij de Hogeschool van Amsterdam al enige tijd in gebruik is. Daarnaast is de opzet geënt op het Sustainable Higher Education (SHE) kader van Hobeon, dat als resultaat het kenmerk duurzaam onderwijs kan opleveren bij de accreditatie. Uit dit kader zijn de ontwikkelstadia overgenomen en dát deel van de doelen die betrekking hebben op de opleiding, het curriculum en de studenten. Als een opleiding het SHE-label zou willen behalen (1 x per 6 jaar), dan is de Zelfscan voor duurzaam onderwijs een goede voorbereiding.
Aan de slag met de Zelfscan
De Zelfscan voor duurzaam onderwijs wordt ingevuld door docenten, (account)management en eventueel studenten van een opleiding, onder begeleiding van een collega-docent (een trekker Duurzaam Onderwijs binnen de opleiding) die de sessie voorbereidt en leidt. Bij het invullen van de Zelfscan kan gebruik gemaakt worden van de 100-Dagen Monitor en de HBO-Monitor. Deze docent maakt een eindverslag waarmee het gesprek binnen de opleiding verder gevoerd kan worden.
Er zijn verschillende materialen ontwikkeld om aan de slag te gaan met de Zelfscan voor duurzaam onderwijs, zoals een instructie, een PDF om te printen en een digitale versie voor docenten en studenten en een format voor verslaglegging. Meer informatie voor HU-medewerkers is te vinden op het EénHU intranet.
Duurzaamheidslabel
De voortgang van duurzaamheid in de opleiding wordt in de Zelfscan duurzaam onderwijs opgebouwd in zes stadia: van niet van toepassing (F) tot impactvol (A), aangeduid met een letter t.b.v. een duidelijke en herkenbare weergave van de resultaten. Hieronder vind je de uitleg stadium.
A. Impactvol De opleiding profileert zich op duurzaamheid en op de daarbij horende maatschappelijke vraagstukken, haar ambities op dit gebied reiken over de grens, en cruciale partners erkennen dat de opleiding op beide vlakken een voorbeeldrol vervult. Samen met partners heeft de opleiding een positieve impact op de duurzaamheids-problemen waar de samenleving voor staat. Hierbij komen alledrie de niveaus van duurzaamheid (in samenhang) aan bod. In alle onderdelen van de opleiding.
B. Systematisch en partnergericht Cruciale werkveldpartners en kennisinstellingen werken samen en zijn actief betrokken bij de integratie en evaluatie van duurzaamheid in de opleiding, oftewel in de gehele PDCA-cyclus. Alledrie de niveaus van duurzaamheid komen aan bod, in samenhang, dus ook hoe ze met elkaar zijn verbonden. In alle onderdelen van de opleiding, EN bij cruciale werkveldpartners en kennisinstellingen.
C. Systematisch (belangrijk element) Het thema duurzaamheid is systematisch verankerd in de opleiding. De PDCA-cyclus is aantoonbaar rond: de opleiding evalueert, zet vervolgactiviteiten in, en behaalt concrete resultaten. Alledrie de niveaus van duurzaamheid komen aan bod, in samenhang, dus ook hoe de pijlersperspectieven met elkaar zijn verbonden. In alle onderdelen van de opleiding.
D. Samenhangend (deels aan de orde) De activiteiten rond duurzaamheid vormen een gepland, samenhangend geheel. De samenhangende activiteiten worden als regel beschouwd: elke student en docent besteedt in de opleiding aandacht aan duurzaamheid. Alledrie de niveaus van duurzaamheid komen aan bod, in samenhang, dus ook hoe de niveaus met elkaar zijn verbonden. Alleen in bepaalde onderdelen van de opleiding.
E. Incidenteel Duurzaamheid is incidenteel vertegenwoordigd in de opleiding en wordt gebaseerd op acties van individuen, het betreft eenmalige activiteiten. Niet alle niveaus (ecologisch, sociaal, economisch) van duurzaamheid zijn vertegenwoordigd. Of alle drie de niveaus komen aan bod, zonder bewust te zijn van de wisselwerking, hoe de niveaus met elkaar verbonden kunnen zijn.
F. (Nog) Niet van toepassing Duurzaamheid ontbreekt in het betreffende onderdeel van de opleiding.
HUis voor duurzaam onderwijs
Het HUis voor duurzaam onderwijs is een serious game, waarmee je in diverse spelronden creatief en doelgericht aan de slag kunt om duurzaam onderwijs te realiseren in jouw onderwijsteam. Het biedt good practices en mogelijkheden tot verdieping. Het HUis is een fysieke toolkit die te leen is via de receptie van alle HU-locaties, of bij de HU Bibliotheek, waar ook Engelse versies verkrijgbaar zijn.
Onderdelen van het HUis
Het HUis voor duurzaam onderwijs staat voor de opgave voor het instituut of de opleiding. Onderdelen van het huis zijn:
De externe factoren die richtinggevend zijn voor de instituutskaders, opleidingsvisie en doelen. Het betreft eisen vanuit het beroepenveld, maatschappelijke trends en ontwikkelingen, de overkoepelende landelijk opleidingsprofiel en wet- en regelgeving (die per domein kan verschillen).
De hogeschoolkaders zijn voor alle opleidingen hetzelfde. Het instituut vertaalt deze en de externe factoren in de transitievisie met strategische doelen. De opleiding vertaalt de doelen naar duurzame leeruitkomsten. Deze komen terug in de beoordeling of toetsing.
Andere onderdelen van het huis zijn concrete uitwerkingen van de leeruitkomsten in de inhoud van het onderwijs (kennis, waarden, normen), de opleidingscompetenties en de rijke leeromgeving (zoals leergemeenschappen, fieldlabs, werkplaatsen, challenges en projectonderwijs) waarin het leren via leeractiviteiten plaatsvindt.
De basis van het huis is het draagvlak (bij docenten, studenten en MT), de beschikbare tijd en de bekwaamheid (kennis en kunde). Dit is voor grote mate bepalend voor het transitietempo en is nodig voor input voor externe en interne kaders.
Creatief en concreet aan de slag met het HUis
Het HUis voor duurzaam onderwijs kan gebruikt worden als:
- Inspiratiebron en onderwijsontwikkeltool: het bevat toelichting, tips, tools en voorbeelden bij elk van onderdelen zodat jouw opleiding gemakkelijk en creatief en concreet zelf aan de slag kan met duurzame curriculumontwikkeling.
- Gesprekstool: het HUis helpt je spelenderwijs met elkaar het gesprek te voeren over de duurzaamheidstransitie en zicht te krijgen op blinde vlekken in de opleiding.
- Informatiebron en overzicht: het bevat een samenhangend verhaal tussen alle onderdelen waarmee de opleiding een plan kan maken om duurzame ontwikkeling te verankeren, met concrete voorbeelden uit de praktijk.
Reflectiecanvas
Soms kun je nog niet met het hele team aan de slag. Er is te weinig tijd beschikbaar of je wilt eerst het draagvlak vergroten door het gesprek te starten met je MT of je collega-docenten. Met het reflectiecanvas uit de toolkit HUis voor duurzaam onderwijs kun je een korte bewustwordingssessie houden.
Meer informatie en vragen en voorbeelden van good practices binnen de HU zijn te vinden in de reader HUis voor duurzaam onderwijs.
Meer informatie voor HU-medewerkers is te vinden op het EénHU intranet.