Keuzecursussen en Pre-masters

Verdieping in de Palliatieve zorg – 2022

Inhoud
Naast het opbouwen van een gedegen theoretische ondergrond, wordt ook middels trainingen gewerkt aan de competentieontwikkeling van studenten verpleegkunde.
De keuzecursus is ook toegankelijk voor studenten van andere opleidingen binnen de gezondheidszorg mits er een motivatiebrief is gestuurd naar de coördinator en er een stage met een voldoende resultaat is afgerond.
De studieopdrachten zijn sterk gericht op de beroepspraktijk. De keuzecursus is ontwikkeld in nauwe samenwerking met experts op het gebied van palliatieve zorgverlening.
Binnen de studietaken is gekozen voor groepsproducten en individuele producten. Hiermee wordt de student gestimuleerd zowel individueel als in een groep samen te werken aan een beroepsproduct. Binnen palliatieve zorgverlening is interdisciplinaire samenwerking in de praktijk essentieel.
Binnen de palliatieve zorgverlening wordt hoogwaardige kwaliteit van zorg nagestreefd. De complexe zorgverlening richt zich op het lichamelijk, psychisch, sociaal en spiritueel welbevinden van een individu. Het perspectief van ‘palliatieve zorg’ is in deze keuzecursus gericht op patiëntencategorieën met verschillende chronische aandoeningen zoals dementie, A.L.S., hartfalen, COPD, kanker. Hierbij is uitdrukkelijk aandacht voor mensen met een psychiatrische aandoening en mensen met een verstandelijke handicap. 

Definitie Palliatieve zorg in het Kwaliteitskader (gemodificeerd WHO 2002)
Palliatieve zorg is zorg die de kwaliteit van het leven verbetert van patiënten en hun naasten die te maken hebben met een levensbedreigende aandoening of kwetsbaarheid, door het voorkomen en verlichten van lijden, door middel van vroegtijdige signalering en zorgvuldige beoordeling en behandeling van problemen van fysieke, psychische, sociale en spirituele aard. Gedurende het beloop van de ziekte of kwetsbaarheid heeft palliatieve zorg oog voor het behoud van autonomie, toegang tot informatie en keuzemogelijkheden.

Palliatieve zorg heeft de volgende kenmerken:

  • de zorg kan gelijktijdig met ziektegerichte behandeling verleend worden;
  • generalistische zorgverleners en waar nodig specialistische zorgverleners en vrijwilligers werken samen als een interdisciplinair team in nauwe samenwerking met de patiënt en diens naasten en stemmen de behandeling af op door de patiënt gestelde waarden, wensen en behoeften; 
  • de centrale zorgverlener coördineert de zorg ten behoeve van de continuïteit;
  • de wensen van de patiënt en diens naasten omtrent waardigheid worden gedurende het beloop van de
    ziekte of kwetsbaarheid, tijdens het stervensproces en na de dood erkend en gesteund.

Kwaliteitskader Palliatieve zorg Nederland (2017)
De zorgverlening aan patiënten in de palliatieve zorg kenmerkt zich door een complexe, intensieve interdisciplinaire samenwerking en een nauw contact met mantelzorgers. Het verplegen van mensen in het laatste stadium van hun leven stelt hoge eisen aan de samenwerking tussen een veelheid aan disciplines.
De student leert zich ondersteunend op te stellen om een maximaal haalbare kwaliteit van leven te realiseren voor patiënten en mantelzorgers. In deze keuzecursus wordt geleerd de patiënt daadwerkelijk centraal te stellen in de zorgverlening.
Het ‘Kwaliteitskader voor het opleiden van verpleegkundigen in de palliatieve zorg Nederland’ (V&VN PV, 2008) is een van de basisdocumenten voor de cursus.
In het kwaliteitskader werden competenties op verschillende deskundigheidsniveaus beschreven voor verpleegkundigen werkzaam in de palliatieve zorg (pz). Op basis van het kwaliteitskader is  het Onderwijsraamwerk  Palliatieve zorg 2.0 ontwikkeld. Hierin zijn alle CanMeds rollen vertaald naar palliatieve zorg.  Het Onderwijsraamwerk maakt de competentiebeschrijvingen beter bruikbaar voor de onderwijsinstellingen en voor de multidisciplinaire praktijk van de palliatieve zorg.
Het functioneren van de verpleegkundige palliatieve zorg (vpk pz) wordt beschreven in zeven gebieden: 

Vakinhoudelijk handelen
De verpleegkundige pz integreert haar vakinhoudelijke kennis en vaardigheden en een professionele attitude in de zorg aan palliatieve zorgvragers.

  1. Vakinhoudelijk handelen
    De verpleegkundige pz integreert haar vakinhoudelijke kennis en vaardigheden en een professionele attitude in de zorg aan palliatieve zorgvragers. 2.
  2. Communicatie
    De verpleegkundige pz communiceert met de zorgvrager en diens naasten om de kwaliteit van palliatieve zorg te waarborgen. 
  3. Samenwerking
    De verpleegkundige pz werkt effectief samen binnen een multidisciplinair team ten behoeve van optimale palliatieve zorg. 
  4. Kennis en wetenschap
    De verpleegkundige pz waarborgt de kwaliteit van haar beroep door een continue ontwikkeling van haar eigen deskundigheid en levert een bijdrage aan de deskundigheidsbevordering van anderen en wetenschappelijke onderbouwing van haar beroep. 
  5. Maatschappelijk handelen
    De verpleegkundige pz gebruikt op een verantwoorde wijze haar expertise en invloed ten voordele van de gezondheid en het welzijn van palliatieve zorgvragers en hun naasten, de gemeenschap en de Nederlandse bevolking. 
  6. Organisatielidmaatschap
    De verpleegkundige pz draagt als organisatielid bij aan de continuïteit en effectiviteit van de palliatieve zorg binnen de zorginstelling en de gezondheidszorg. 
  7. Professionaliteit
    De verpleegkundige pz handelt ethisch en integer volgens professionele standaarden. 

Organisatie; lesdagen en werkwijze

  • 1 lesdag per week van ongeveer 8 contacturen op dinsdag; 8 lesdagen in 9 weken, toetsing in de toetsweken. Tijdens de contactmomenten werk je samen met je leerteam onder begeleiding van een docent. De overige studietijd zal je besteden aan zelfstudie met of zonder je leerteam. De begeleiding van de docent is dan vraag gestuurd. Er wordt gewerkt met de digitale leeromgeving.
  • De drie onderdelen worden in lintvorm aangeboden; 3 onderdelen per lesdag, per onderdeel 2 – 2,5 uur.
  • Studielast: 15 EC=15 x 28 uur= 420 uur in 10 weken.

Cursusopbouw
De cursus bestaat uit de volgende drie onderdelen die in lintvorm worden aangeboden:

  • Palliatief redeneren;
  • Rouw- en verliesbegeleiding en mantelzorgondersteuning;
  • Deskundigheidsbevordering en EBP.

Thema’s
Palliatief redeneren:

  • Palliatief redeneren; verpleegkundig proces in de palliatieve zorg.
  • Palliatieve zorg aan de (internationale) oudere zorgvrager, zorgvrager met psychiatrische problematiek, zorgvrager met een verstandelijke handicap, kinderen, zorgvrager met dementie etc.
  • Vraaggerichte en belevingsgerichte zorg, de patiënt centraal.
  • Medische diagnostiek en behandeling vanuit palliatief perspectief.
  • Juridische aspecten van een overlijden.
  • Euthanasie, palliatieve sedatie en versterven.
  • Gebruik maken van anamnese- en overige meetinstrumenten in de palliatieve zorg; o.a. Utrechts symptoom dagboek, zorgpaden stervensfase.
  • Pijn; farmacologische en non-farmacologische interventies, complementaire zorg.
  • Symptoomregistratie en symptoommanagement; misselijkheid en braken, vermoeidheid etc.

Rouw-en verliesbegeleiding en mantelzorgondersteuning:

  • Rouw- en verliesbegeleiding: waarom en wanneer nodig?
  • Slecht nieuws gehad en dan?
  • Signaleren van psychosociale problemen, relationele en seksuele problemen.
  • Zingeving, spiritualiteit en spirituele zorgverlening in de palliatieve fase.
  • Mindfullness: omgaan met onmacht en lijden.
  • De naderende dood: loslaten, balans opmaken en achterlaten.
  • Kwetsbaarheid van mantelzorgers.
  • Verlies in het eigen leven en in de beroepspraktijk, collegiale opvang als taak voor de zorgprofessional.
  • Verwerking van het verlies.
  • Steun geven aan cliënten en aan beroepskrachten.
  • Specifieke begeleidingsmethoden bij verlies.

Deskundigheidsbevordering en EBP:

  • Belang van wetenschappelijk onderzoek voor palliatieve zorgverlening.
  • Beoordelen van onderzoekspublicaties.
  • Beroepsprofielen en palliatieve zorg.
  • Consultatie en consultatiemethodiek.
  • Ondersteuning van de zorgprofessional, planmatig ondersteuning bieden vanuit expertrol.
  • Begeleidingsvormen (intervisie, supervisie, coaching & training).
  • Onderwijs verzorgen, opzetten van een onderwijsactiviteit.
  • Didactische werkvormen en methodieken; leerstijlen, groepsdynamica.

Toetsing
Elk van de drie onderdelen wordt afgesloten met een toets.

Palliatief redeneren
Verslag Palliatief redeneren en demonstratie van een complementaire interventie. 

Rouw-en verliesbegeleiding en mantelzorgondersteuning
Maken van een begeleidingsplan en demonstratie van een begeleidingsgesprek.

Deskundigheidsbevordering en EBP
Demonstratie van een lesactiviteit.

Omschrijving Kenmerken
​EC ​15
Vorm​ Blok A, B, C en D
Osiris-codes​ GKO-PALLIAT-17
Coördinator Alice Rolink​
E-mail​ alice.rolink@hu.nl
Verantwoordelijk​ Instituut voor Verpleegkundige Studies​