Duurzame HU

Bedrijfsvoering

Onder het motto ‘practice what you teach’ intergreert Hogeschool Utrecht (HU) het thema duurzaamheid ook in de bedrijfsvoering van de organisatie. 

De snelle maatschappelijke ontwikkelingen vragen erom dat wij niet alleen in ons onderwijs en onderzoek vooruit kijken, maar ook in onze bedrijfsvoering. De HU ziet duurzaamheid als verantwoordelijkheid voor nu en voor de generaties die na ons komen. Daarom werken we aan verduurzaming op gebieden als energiegebruik, mobiliteit, horeca, inkoop en afvalscheiding. Sinds 2018 zijn bijvoorbeeld alle HU-gebouwen in Utrecht geconcentreerd op het Utrecht Science Park. Hiermee hebben we een belangrijke stap gezet om duurzaamheidsdoelstellingen te realiseren, zoals minder mobiliteit door concentratie en een grotere energie-efficiency in de gebouwen.

Doelstelling
Het programma Duurzame Bedrijfsvoering heeft als doel de bedrijfsvoering van de HU te verduurzamen in nauwe samenwerking met Onderwijs en Onderzoek èn de overige diensten. Er zijn twee hoofddoelstellingen voor het programma Duurzame Bedrijfsvoering, namelijk de duurzaamheidsdoelstelling zoals in ‘HU in 2020’ verwoord:

  1. “Reductie van CO2-uitstoot van de HU met 20% in 2020 ten opzichte van 2014 .”
  2. “In 2030 C02- neutraal.”

Daarnaast is het belangrijk dat duurzaamheid deel uitmaakt van het professionele handelen van studenten en medewerkers, zowel in sociaal, als ecologisch als economisch opzicht.

Programma Duurzame Bedrijfsvoering & CO2-Footprint HU

In het uitklapmenu hieronder staat per onderwerp aangegeven wat de HU doet aan duurzaamheid.

Energieneutraal in 2030

Sterk verbeterde energie-efficiëntie
We slagen erin om steeds efficiënter om te gaan met energie. Energie-efficiëntie gaat zowel over minder als over schonere energie. Bijvoorbeeld door gebruik van lokaal opgewekte duurzame energie, energie-neutrale nieuwbouw en gebruik van zonne-energie uit de batterijen van onze e-cars. Tot mei 2018 realiseerde de HU al een energie-efficiëntieverbetering van 47,84% ten opzichte van 2005. De verwachting is dat we tussen 2005 en 2020 een energie-efficiëntieverbetering van 56% zullen bereiken. Dat is ruimschoots méér dan waarop de 30% waarop we ons vrijwillig hebben vastgelegd in het convenant Meerjarenafspraken Energie-Efficiëntie (MJA3). In dit convenant heeft de overheid afspraken gemaakt met bedrijven en instellingen over energie-efficiëntie.

Energieneutraal in 2030
Vanaf 2030 willen we als organisatie energieneutraal zijn. De vraag naar elektriciteit, warmte en koude moet dan volledig gedekt worden door hernieuwbare energiebronnen. In 2010 voerde de HU een energiezorgsysteem in volgens de BasisCheck Energiezorg 2005 en ontwikkelde haar energiezorgsysteem verder in lijn met ISO50001. Ook is het energieverbruik verduurzaamd door de aankoop van Eneco Eco Garanties, door de overheid erkende garanties van oorsprong. Veelal kopen organisaties namelijk groene stroom in zonder te weten of dit bijvoorbeeld Nederlandse windenergie is, Noorse waterkracht of afkomstig van een Chinees zonnepark. Door deze garanties van oorsprong draagt de HU bij aan de productie van duurzame energie en de beperking van de uitstoot van broeikasgassen als CO2. Hierbij het certificaat HollandseWind voor 2017-2019.

Energieneutraal wonen zou voor iedereen moeten zijn, daarom ontwikkelen studenten en onderzoekers slimme gevel. Meer lezen over dit succes? Ga dan naar deze pagina.

Het gasverbruik op het Utrecht Science Park is laag. Dit heeft te maken met het feit dat het gasverbruik onderwijs gerelateerd is. Alleen in het onderwijs wordt in lab-ruimten gas verbruikt. De HU onderzoekt op dit moment of er alternatieven zijn, bijvoorbeeld werken met gasflessen, om te komen tot afsluiting van het aardgas. De gebouwen van de HU worden verwarmd middels het warmtenet van de UU.

Radiatorfolie
Om een energiebesparing te realiseren, hebben de huismeesters reflecterend folie achter de radiatoren geplakt. De HU doet dit op grond van ons Energie Effiency Plan 2017-2020, waarmee we jaarlijks minimaal 2% efficiency in ons energieverbruik realiseren. Lees hier het artikel.

Warmetruiendag
Daarnaast doet de HU ieder jaar mee aan Warmetruiendag om te besparen op energie en CO2. Want als heel Nederland op 1 dag 1 graad lager stookt, besparen we al 6,3 miljoen kilo CO2! Benieuwd wat de HU in 2020 deed? Klik hier voor de aftermovie.

BREEAM Award
Wist je dat het HU gebouw Heidelberglaan 15 genomineerd is voor een internationale BREEAM Award in de categorie Public Sector Project – Post Construction Award? Klik hier voor meer informatie. Daarnaast kan je ook naar onze pagina Huisvesting om een video te bekijken over Duurzame Nieuwbouw Hogeschool Utrecht Heidelberglaan 15.

Mobiliteit

Hogeschool Utrecht wil in 2030 CO2-neutraal zijn, net als de Universiteit Utecht (UU). Verduurzaming van het woon-werkverkeer is essentieel om dit te bereiken. Want verreweg de meeste uitstoot wordt veroorzaakt door autogebruik van medewerkers en bezoekers van het Utrecht Science Park.

Meer informatie

Huisvesting

Sinds 2018 is al het Utrechtse onderwijs en onderzoek van Hogeschool Utrecht gevestigd op één locatie: het Utrecht Science Park (USP). Hiermee hebben we een grote stap voorwaarts gemaakt als we het hebben over duurzame huisvesting.

Meer informatie

Compensatie CO2 buitenlandse dienstreizen

Jaarlijks laat het International Office het aantal gevlogen kilometers voor internationale dienstreizen door HU medewerkers berekenen door een gecertificeerd bureau (CNG). Het totale aantal gevlogen kilometers wordt d.m.v. duurzaamheidsprojecten op andere plekken gecompenseerd. Hiervoor ontvangt de HU jaarlijks een certificaat. Bekijk hier het Certificaat-compensatie-CO2.

Door de CO2 uitstoot door vliegreizen te compenseren, verminderen we onze ecologische voetafdruk. Ben je benieuwd naar hoe onze HU studenten aan duurzame vliegoplossingen werkt? Lees dan hier het artikel.

Afval & Grondstoffen

Door anders om te gaan met afval kan Hogeschool Utrecht een duurzamer organisatie worden. We hebben de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in afvalvermindering, ‑hergebruik en ‑scheiding. In 2020 willen we 80% van al het HU-afval scheiden. Dat is een ambitieuze doelstelling, maar we zijn al een eind op de goede weg.

Op het gebied van afvalscheiding heeft de HU al veel bereikt. Maar het kan nog beter. Want afval dat in de afvalbakken niet juist gescheiden is, wordt gezien als restafval en belandt in de verbrandingsoven. Bij het juist scheiden helpen we het milieu en onze toekomst. We werken daarom hard aan de omslag van afval‑ naar grondstoffenmanagement. Het streven is om de grondstoffen te gebruiken voor producten die ook weer op de HU ingezet worden.

Afvalstromen zuiverder
De afgelopen tijd waren er op de HU diverse pilots om afval efficiënter te scheiden door versimpeling van de inzamelstromen. We onderscheiden schoon papier, gft (groenafval), koffiebekers, plastic, pizzadozen en restafval. Bij de afvalbakken zijn vloerstickers en/of vloermatten aangebracht. De pilot is goed verlopen en we zien de afvalstromen zuiverder worden. Sinds eind mei 2019 wordt afval in alle HU-gebouwen op deze manier gescheiden. Sinds september geldt dat ook voor de pizzadozen. Bij alle HU-locaties zijn inmiddels ondergrondse containers geplaatst, waarin het afval wordt verzameld. Het afval kan op die manier eindelijk ook volledig gescheiden worden aangeboden aan de verwerkende leverancier, zodat het geschikt is voor recyling. Zo wordt koffiedroes gebruikt voor biopellets en natuurlijke zeepproducten.

Gekleurde afvalbakken
Op centrale plekken (op de instituutspleinen, bij de koffieautomaten en op de gangen) staan nu geen losse afvalbakjes meer, maar sets van drie verschillende afvalbakken: voor koffiebekers, voor plastic en voor restafval. Bij de restaurants komen sets met vier bakken, de extra bak is voor het gft-afval. Afvalbakken voor papier staan alleen nog bij de kopieerapparaten, dit zijn blauwe kliko’s. Voor pizzadozen zijn er aparte rode kliko’s. Er staan géén afvalbakken meer in onderwijs‑, project‑ en overlegruimtes. En ook niet bij de werkplekken en in de werkomgevingen van medewerkers. Eten en drinken in onderwijs‑ en projectruimtes is niet toegestaan. We hebben nu dus zes afvalstromen, met elk een eigen kleur:

Oranje = plastic
Plastic afval gaat in de oranje bak.

Bruin = koffiebekers
Wist je dat je de koffiebekers wel tot vier keer kunt hergebruiken? En als je de beker dan uiteindelijk – in de bruine bak – weggooit, wil je dan nog wel even je theezakje en/of fruitresten eruit halen? Dan kunnen we de koffiebekers ook nog een tweede leven geven, ze vormen namelijk de grondstof voor medicijndoosjes. Wekelijks worden er vanuit Padualaan 101 en Heidelberglaan 15 al ongeveer vijf containers van 660 liter met koffiebekers aangeboden aan de leverancier ter recycling. Als alle locaties meedoen kunnen we ongeveer 2.000.000 bekers per jaar recyclen.

Groen = gft
Je organische afval gaat in de groene bak. Deze vind je niet overal, omdat ze anders te veel overlast met fruitvliegjes geven. Is er geen groene gft-bak in de buurt? Gooi je klokhuis of bananenschil dan bij het restafval.

Blauw = schoon papier
Je schone papier kun je weggooien in de blauwe kliko’s die bij de kopieerapparaten staan. Deze kliko’s zijn afgesloten, dus je kunt hierin ook je vertrouwelijke documenten weggooien. Vies papier of karton, zoals taartdozen, graag bij het restafval. Al het schone papier dat we weggooien wordt weer gerecycled tot toiletpapier.

Rood = pizzadozen
Voor pizzadozen zijn er aparte rode kliko’s.

Grijs = restafval
Kun je je afval in de overige bakken niet kwijt? Dan gaat het in de grijze bak. Anders dan thuis scheiden we geen blik en drankkarton, dat gooi je bij de HU bij het restafval.

Computers, folies, keukenafval en gestripte materialen
De HU doet mee ook aan initiatieven om afgeschreven computers aan goede doelen te schenken. Afgeschreven meubilair wordt zo mogelijk afgevoerd via een gecertificeerde opkoper ten behoeve van hergebruik. Eventueel restafval wordt gescheiden aangeboden aan afvalverwerkingsbedrijven. Daarnaast is de HU plastic- en aluminiumfolies apart gaan inzamelen. Keukenafval en etensresten (SWILL) worden ook veelal gescheiden afgevoerd. Met studenten en slopers zijn we binnen SIA-KIEM VANG een project gestart waarin onderzoek gedaan wordt naar hergebruik van gestripte materialen uit de gerenoveerde gebouwen.

Bekijk hier het stappenplan van 2019.

Onderwijslogistiek

Efficiënt toetsen organiseren
Onderwijslogistiek zorgt ervoor dat toetsen die ’s avonds zijn geroosterd, zich concentreren in twee gebouwen in plaats van over alle gebouwen verspreid. Zo ontstaat efficiency. De gebouwen kunnen hierdoor hun openingstijden aanpassen aan de geroosterde activiteiten, zodat er bespaard kan worden op de huisvestingskosten.

Ruimtegebruik
Onderwijslogistiek focust zich op het terugbrengen van benodigde ruimte gericht op het effectief gebruik van ruimte. Realisatie door toekennen van ruimtecontingenten, waarbinnen het onderwijs lessen en toetsen roosters.

Dit draagt bij aan duurzaamheid door afname ruimteoppervlak en daarmee de faciliteiten die nodig zijn om ruimtes leefbaar te houden (verwarming, ventilatie, etc.).

Openingstijden en gebruik panden daluren
We zetten in op efficiënt gebruik van de gebouwen in dalmomenten in samenwerking met Facilities en Plannen & Roosteren. We streven naar een beperkt aantal gebouwen open in het weekend en roostering op zo min mogelijk verdiepingen. Dit draagt bij aan duurzaamheid door minder faciliteiten te gebruiken en door een lagere inzet van personeel (schoonmaak, beveiliging etc.).

Talentontwikkeling bij Onderwijslogistiek
Het initiatief Talentontwikkeling gaat om de bewustwording en verdere ontwikkeling van de talenten van alle medewerkers binnen Onderwijslogistiek. Met dit initiatief proberen we leidinggevenden binnen Onderwijslogistiek met elkaar te verbinden, kennis te delen en samen meer te bereiken dan als leidinggevende alleen. Het doel is medewerkers vanuit hun kwaliteiten en talenten in te zetten met als doel het vergroten van de duurzame inzetbaarheid, werkplezier en het bieden van uitdagend werk (vanuit Werkbelevingsonderzoek). Daarnaast zal het vergroten van voorgenoemde zaken ook direct en indirect de kwaliteit van de dienstverlening vergroten. Alle afdelingen van Onderwijslogistiek werken constructief samen om initiatieven rondom talentontwikkeling binnen heel Onderwijslogistiek te versterken. Dit gaat enerzijds om bewustwording en het delen met elkaar van bestaande initiatieven (denk aan: inzetten op professionalisering, persoonlijke ontwikkelplannen, talentontwikkeling als onderdeel binnen de ´Resultaat Gericht Werken´ en gezamenlijk met team de teamplannen opstellen etc.), maar anderzijds ook om het opzetten van nieuwe initiatieven rondom talentontwikkeling. Op de korte termijn worden de volgende drie initiatieven gerealiseerd: een Onderwijslogistiek-platform waar vraag en aanbod rondom talent en opdracht bij elkaar komen, ontwikkeling van een flexibele schil en ‘Tour Onderwijslogistiek’ om kennis te maken met de andere afdelingen. Daarnaast zijn er verschillende initiatieven voor de langere termijn om talentontwikkeling te (blijven) versterken. Initiatieven worden gerealiseerd door samenwerking tussen alle afdelingen en door zowel management als medewerkers uit de verschillende teams.

Dit initiatief draagt bij aan duurzame inzetbaarheid van medewerkers door medewerkers uit blijven dagen, te laten groeien en in te zetten op talenten en kwaliteiten.

Printen

Milieuvriendelijk printpapier
‘Canon Black Label Premium kopieer- en printpapier is helder wit (CIE164) en wordt milieuvriendelijk geproduceerd. Het printpapier is FSC-gecertificeerd en voorzien van een Europees Ecolabel.’

Dat betekent dat zij voldoen aan de hoogste kwaliteits- duurzaamheidstandaarden. Omwille van de witte kleur en opaciteit, is dit geen gerecycled papier. Wel is dit papier chloorvrij, dat is al een goede stap vooruit.

Papierloze positieve studieadviezen
Om het milieu te ontzien, heeft Onderwijslogistiek in overleg met examencommissies geregeld dat de positieve studieadviezen (ca. 5000 stuks) niet meer per papieren post gaan, maar digitaal per e-mail. Dit scheelt zowel bomen als werk, en de communicatie naar studenten gaat sneller.

Meer digitaal toetsen organiseren
Onderwijslogistiek werkt hard aan het digitaliseren van toetsen, zodat we kunnen besparen in papiergebruik. Het is van algemeen belang om spaarzaam om te gaan met materialen.

Digitaal toetsen organiseren zorgt voor een reductie in materialen en voorkomt verspilling van (tentamen)papier. Indicatie van de omvang is: 114.685 gemaakte papieren toetsen in 1 periode.

Horeca & catering

De horecavoorzieningen in onze gebouwen hebben we aangepast. We hebben een nieuwe banqueting-leverancier, VITAM, en het restaurant op de Padualaan 97 is ingericht met een nieuw, duurzaam cateringconcept. In navolging van de Universiteit Utrecht verzorgt de HU voornamelijk nog vegetarische banqueting. Een mooi voorbeeld over circulatie bij de Foodcourts kan je hier terugvinden.

Waterverbruik

Het waterverbruik is in 2018 toegenomen ten opzichte van 2017 dit komt door langere openingstijden, meer koffiegebruik en veel warme maanden. Om de toenamen aan waterverbruik tegen te gaan zijn verschillende initiatieven gestart. Hieronder vind je een aantal voorbeelden waardoor ons waterverbruik verbeterd is.  

Deeltjesgrootte-analyse voor duurzaam drinkwater
De maatschappelijke vraag naar duurzaam geproduceerd drinkwater wordt steeds groter. Hogeschool Utrecht en preferred partner Waternet werken intensief samen om duurzame drinkwater-productieprocessen te ontwikkelen. 

Voor de ontkalking van water worden calcietpellets gebruikt die in de waterstroom zweven. Deze groeien aan met kalk uit het water en moeten na verloop van tijd vermalen worden om weer voldoende effectief te zijn. Vervolgens worden ze weer aan het proces toegevoegd. Hiermee wordt een duurzaam, circulair proces gerealiseerd en wordt de drinkwaterproductie van Waternet duurzamer. 

De ontwikkeling van de waterzuivering van de toekomst
Voor de productie van betrouwbaar drinkwater is een hele trein aan zuiveringsprocessen nodig. Bij veel van die processen wordt gebruik gemaakt van natuurlijk korrelmateriaal. Voorbeelden daarvan zijn filterzand, actieve kool en kalkkorrels. Deze korrels zijn alles behalve rond. Voor berekeningen wordt vrijwel altijd juist wel uitgegaan van perfecte ronde bollen. Daarom willen wij graag weten in welke mate (meer of minder) de korrels rond zijn. Om hier achter te komen hebben Waternet samen met Hogeschool Utrecht een methode ontwikkeld: de Statische Diameter Analyse (SDA) om dit te bepalen. 

Met een scanner en software, oorspronkelijk afkomstig uit de medische sector, worden allemaal eigenschappen van de vorm van de korrels bepaald (de morfologische eigenschappen). Met deze informatie kunnen wij de berekeningen verbeteren die nodig zijn voor betere beheersing van de waterzuiveringsprocessen en zo een bijdrage leveren aan de vermindering van grondstoffenverbruik. Dit geldt ook voor de hergebruik van reststoffen die weer als grondstoffen worden in gezet. Alles bij elkaar met als einddoel om een klimaat-neutrale bedrijfsvoering te realiseren in 2030. 

Klik hier voor de instructievideo over de expansiekolom op de Hogeschool Utrecht, door Jos Vantomme (ILC) en Sam Rutten.

Duurzaam watertappunt
Er zijn watertappunten aangebracht in alle gebouwen, om zo onder andere het gebruik van plastic wegwerpflessen (PET flessen) te ontmoedigen. De HU stimuleert het gebruik van kraanwater in plaats van bronwater. Het Nederlandse kraanwater is van uitstekende kwaliteit en het gebruik is duurzaam. Op deze manier zijn er namelijk geen plastic flessen nodig en het water hoeft niet vervoerd te worden. Dit bespaart grondstoffen en vermindert de uitstoot van CO2. 

Daarnaast staan in het ambitiedocument Utrecht Science Park beschreven hoe we vanuit het USP het water managen (pagina 17): 

‘’Bij de inrichting van het gebied houden we rekening met de gevolgen van klimaat-adaptatie door goed watermanagement. Door het toepassen van groene daken, het realiseren van voldoende waterberging en groene bestrating wordt geanticipeerd op extreme neerslag en wordt regenwater lokaal opgevangen en niet via het riool afgevoerd.’’ 

Verder streeft de HU naar meer Dopper verkooppunten bij de horeca-ondernemers en minder verkoop van PET flessen. Samen met Sodexo en Vitens is er een promotie van Doppers geweest bij de opening van ons eerste duurzame watertappunt in de Faculteit Economie. Dit watertappunt is ontworpen door één van onze studenten, heeft zelfs de aandacht van de HKU getrokken, en staat inmiddels in alle HU gebouwen een watertappuntUiteraard werkt de HU op de toiletten met drukknoppen en automatische aan/uit knoppen bij de waterkranen. 

Duurzame Inkoop

Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) betekent voor Hogeschool Utrecht dat zij bij de inkoop van leveringen, diensten en werken in alle fasen van het inkoopproces rekening houdt met de sociale, ecologische en economische dimensies van duurzaamheid. Het is voor Hogeschool Utrecht een belangrijk instrument dat kan helpen haar duurzaamheidambities te realiseren. Deze ambities kunnen onder andere betrekking hebben op het verminderen van CO2-emissies, de transitie naar een circulaire economie, het voorkomen van schendingen van mensenrechten in de (internationale) productieketen en social return. MVI kan ook bijdragen aan het behalen van specifieke lokale en regionale beleidsdoelen, zoals het stimuleren van bepaalde bedrijfstakken en het bevorderen van werkgelegenheid. Wil je meer weten over het MVI manifest? Klik dan hier.

Als raamwerk voor de inbedding van Maatschappelijk Verantwoord Inkopen in de organisatie worden de richtlijnen gehanteerd, zoals deze zijn vastgelegd in de NEN-ISO 20400:
1. Integratie van duurzaamheid in het inkoopbeleid en de inkoopstrategie van de organisatie.
2. Organiseren van de inkoopfunctie richting duurzaamheid.
3. Integratie van duurzaamheid in het inkoopproces.

Om invulling te geven aan deze doelstellingen van het duurzaam inkoop convenant (actieplan MVI) categoriseert Hogeschool Utrecht de impact van haar inkopen in een vijftal speerpunten waardoor bij alle aanbestedingen duurzaamheid in brede zin in de selectie- en gunningscriteria opgenomen is:

Speerpunt Beschrijving
Klimaatneutraal inkopen Inkopen met een neutraal of zelfs positief effect op het klimaat.
Sociaal inkopen Het leveren van een bijdrage door de inkoopfunctie van het stimuleren dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt zo veel als mogelijk kunnen participeren.
Innovatief inkopen Het door middel van inkoop stimuleren van de markt om innovatieve, duurzame oplossingen te ontwikkelen en leveren.
Circulair inkopen Inkopen zonder afval te genereren.
Bijdrage aan het onderwijs Het leveren van een bijdrage door de inkoopfunctie aan de koppeling van de beroepspraktijk aan het onderwijs, onderzoek en gezamenlijke co-creatie.

In de aanbesteding afval- en grondstoffenmanagement is bijvoorbeeld uitgevraagd hoe de inschrijvers inspelen op de behoefte van de Hogeschool betreft:
• verhoging afvalscheiding;
• verwerking bedrijfsmatig PMD;
• circulaire verwerken koffiebekers;
• integraal afvalmanagement.

Al naar gelang de afvalverwerking duurzamer plaatsvond (ladder van lansink), werd hier een hogere score aan toegekend. Zodoende dat de gunning naar Suez ging. Een mooi praktijkvoorbeeld is dat als doelstelling ‘partnerschap op het gebied van circulaire economie’ was geformuleerd en dit nu terug te zien is in de koffiedroes van Hogeschool Utrecht, dat circulair wordt verwerkt tot zeepjes door SOOP.

Ook bij de aanbesteding glasbewassing en gevelreiniging ging de gunning van de opdracht naar een sociale onderneming, waarbij samengewerkt wordt t.b.v. arbeidsparticipatie en een duurzame invulling van arbeidsplaatsen.

Binnen de aanbesteding schoonmaakdienstverlening heeft de focus gelegen op:
• de schoonmaakmedewerker in het middelpunt;
• verduurzaming schoonmaakmiddelen;
• ruimte voor Social Return.

Bij de aanbesteding specialistisch vloeronderhoud is rekening gehouden met:
• verduurzaming van het vloeronderhoud;
• het verlagen van milieudruk bij intensieve schoonmaak.

De Hogeschool Utrecht is aangesloten bij PIANOo, het Expertisecentrum Aanbesteden van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.