Duurzame initiatieven

12. Duurzame consumptie en productie

Zorg voor duurzaam beheer en efficiënt gebruik van natuurlijke hulpbronnen. Het produceren van onze goederen moet met het oog op de groeiende wereldbevolking veel handiger: ‘meer produceren met minder’.

Duurzaam watertappunt

Sleep jij je waterfles ook overal mee naar toe? Je bent gelukkig niet de enige, want steeds meer mensen gebruiken hervulbare flessen in plaats van wegwerpflesjes. Als HU zijn we daar heel blij mee, en we moedigen dit dan ook graag aan. Daarom zijn er nu op verschillende plekken bij de HU watertappunten te vinden. Zo krijg jij niet alleen makkelijk je water, maar werken we ook samen aan duurzaamheid! Door zelf water te tappen zijn er namelijk geen plastic flessen nodig en hoeft het water niet vervoerd te worden. Dit bespaart grondstoffen en vermindert de uitstoot van CO2. Een win-win situatie dus!

Contactpersoon
Arjan Verheul

Laatste update december 2020

Sporen naar de Toekomst

Spoorbeheerder ProRail heeft jaarlijks aanzienlijke hoeveelheden afgedankte rails (spoorstaven). ProRail wil naar een meer circulaire toepassing. Alternatieven waarbij spoorstaven hoogwaardig hergebruikt worden zijn nodig! Dankzij de uitstekende materiaaleigenschappen zijn afgedankte spoorstaven vermoedelijk goed bruikbaar als constructief element in gebouwen of infrastructurele objecten. In dit project onderzoeken studenten van Centre of Expertise Smart Sustainable Cities welke kansen dit biedt. Met dit voorstel wordt onderzocht welke constructieve en materiaal-technische aspecten relevant zijn bij het gebruik van spoorstaven als constructiemateriaal. Mogelijkheden voor hoogwaardig hergebruik van spoorstaven worden gegenereerd. Er wordt een constructief ontwerp voor een demontabele modulaire voetgangersbrug gemaakt.

Contactpersoon
Nadia Verdeyen

Team Celcius – energieneutraal, circulair, modulair huis

Een energieneutraal huis waarin je je leven lang kunt wonen, want je kunt het groter of kleiner maken. Studententeam Celcius creëert een circulair, modulair, zelfvoorzienend én betaalbaar huis. Met deze woning neemt het team deel aan de finale van de Solar Decathlon Build Challenge 2020 in Washington D.C.

Een team HU-studenten vanuit diverse opleidingen ontwikkelt innovatieve en betaalbare oplossingen voor de uitdagingen op het gebied van duurzaamheid, circulariteit, CO2-reductie en energietransitie in en rondom woningen. Het team gaat hiermee de strijd aan met andere universiteiten en hogescholen in de internationale wedstrijd Solar Decathlon Build Challenge 2020. De resultaten zijn door de interdisciplinaire aanpak kwalitatief beter, realistischer, aantrekkelijker, betaalbaar en beter te implementeren en kennen meer draagvlak.

Celcius is onderdeel van Wonen 3.0, een leeromgeving binnen de HU waar interdisciplinaire studententeams meedoen aan (internationale) challenges. De vorige inzending van de HU aan de Solar Decathlon Challenge, in 2015 in Denver, is inmiddels opnieuw opgebouwd op het Utrecht Science Park. Dit ‘Denver House’ is nu een living lab op het gebied van duurzaam wonen. Studenten, onderzoekers en partners uit het bedrijfsleven testen hier samen nieuwe innovatieve systemen en elementen in een real life omgeving.

Contactpersoon
Petra Beisterveld
Website: www.celcius.house

E-BussEd – elektrisch busvervoer

Omschakelen van vervuilende dieselbussen op schone elektrische bussen, om zo bij te dragen aan energie neutrale mobiliteit en efficiënter openbaar vervoer. Dat is de ambitie van diverse Europese regio’s. Het Europese project Building Capacities for a European-wide E-bus Deployment (e-BussED) verbindt deze regio’s met elkaar door uitwisseling van kennis en ervaringen.

Europese regio’s in Italië, Duitsland, Malta, Hongarije en Nederland die hun bus vloot graag willen omschakelen van diesel naar elektrisch, worden door het project e-BussED met elkaar verbonden. De partnerregio’s wisselen ervaringen uit in verschillende stadia van de transitie richting e-bussen. Regio’s die worstelen met de snelle technologische ontwikkelingen op dit gebied worden zo ondersteund. Welke wegen zijn er te bewandelen? Hoe kan energie regionaal worden opgewekt? Door nieuwe ideeën en beter beleid stimuleert het project de vraag- én de aanbodkant van elektriciteit opgewekt uit duurzame bronnen. Daarmee krijgt ook de transitie naar een duurzame economie een impuls. Het project zal leiden tot zes regionale actieplannen en vier best practices reports. Centre of Expertise Smart Sustainable Cities van Hogeschool Utrecht is partner van e-BussED, dat een subsidie kreeg van het European Regional Development Fund Interreg Europe. Studenten van onder andere de opleidingen Werktuigbouwkunde, Elektrotechniek en Technische Bedrijfskunde werken mee aan het project.

Contactpersoon
Martijn Rietbergen
Website: www.smartsustainablecities.nl

Green Office HU

Studententeam Green Office HU zet zich onder leiding van een green officer in om een duurzame toekomst in economische, ecologische en sociale zin te verankeren in Hogeschool Utrecht. Door middel van het bottom-up principe zorgt Green Office voor impact binnen de HU.

Green Office HU is een platform voor studenten en medewerkers om de duurzaamheidsambities van de HU waar te maken en samen te werken aan duurzaamheid. Medewerkers en studenten worden geactiveerd om een bijdrage te leveren aan de Sustainable Development Goals (SDGs) binnen onderwijs, onderzoek, bedrijfsvoering en/of in hun persoonlijk gedrag. Green Office werkt vanuit de drive van studenten, niet vanuit beleidsthema’s. Het motto is ‘positive energy’ – er wordt uitgegaan van mogelijkheden, niet van moeilijkheden. Green Office geeft onder andere workshops voor docenten en studenten om de SDGs in het onderwijs te verweven, promoot het kiezen van duurzame minoren, organiseert een kledingruil om te consuminderen, bevordert plantaardig eten met Meatless Monday, draagt bij aan duurzame inkoop en organiseert Green Café’s.

Contactpersoon
Saskia Hanssen
Website: www.greenoffice.hu.nl

Laatste update december 2020

Miscancell – olifantsgras als industriële grondstof

Het gewas miscanthus of olifantsgras is een veelbelovende circulaire grondstof voor de papier-, farmaceutische en chemische industrie. Het is een zogeheten C4-gewas en daardoor zeer efficiënt in de vastlegging van CO₂. Olifantsgras neemt zeker vier keer zoveel CO₂ op uit de lucht als bomen. Het heeft geen bemesting, bestrijdingsmiddelen of irrigatie nodig, verrijkt de bodem en biedt een goede schuilplek voor klein wild. Ook is het een droog gewas en daardoor na het oogsten direct geschikt voor verwerking. Zo wordt miscanthus al gebruikt voor bio-energie, als stalstrooisel en als rantsoen om koeien een betere stofwisseling te geven.

Op basis van olifantsgras produceert Miscancell hoogwaardige cellulose voor onder andere papier. De geraffineerde producten dienen als circulaire industriële grondstoffen. Bijvoorbeeld voor laag-calorische zoetstof, geur- en smaakstoffen en voor Grasfalt®. In dit asfaltmengsel zijn de bitumineuze bindmiddelen vervangen door de natuurlijke grondstof lignine. Dat zorgt voor veel minder CO₂-emissie in de wegenbouw. Miscancell werkt op duurzame wijze aan de totale valorisatie van miscanthus. Eigenaar is een oud-student Chemische Technologie van Hogeschool Utrecht. Het bedrijf werkt structureel samen met HU-studenten en leidt zo de benodigde workforce op voor Miscancell.

Contactpersonen
Marcel van de Peppel en Hermen Bollemaat
Website: www.hu.nl/hustories/grasfalt

Laatste update december 2020

Refurbished ketens

Grondstoffen worden steeds schaarser, terwijl de vraag naar producten blijft stijgen. Hoe kunnen afgedankte producten ‘refurbished’ worden? HU-studenten onderzoeken – binnen de verschillende schakels die een rol spelen bij de levenscyclus van producten – hoe we afgedankte spullen kunnen renoveren of herstellen om opnieuw te worden verkocht.

Een refurbished product is een product dat na een eerste keer verkocht te zijn geweest, is terug beland bij de fabrikant, producent of verkoper, daar is gecontroleerd, gerenoveerd, schoongemaakt en/of hersteld, om vervolgens in een zo goed mogelijke staat weer te koop aangeboden te worden. Vier studenten Technische Bedrijfskunde onderzoeken hoe producten hergebruikt zouden kunnen worden en hoe dit te realiseren valt met de verschillende schakels en bedrijven die een rol spelen bij de levenscyclus van de producten.

Contactpersoon
Evert-Jan Velzing

Werkspoorkwartier – Creatief Circulair Maakgebied

Hoe ga je zo slim mogelijk om met grondstoffen, voorkom je afval en maak je hoogwaardig gebruik van producten, componenten en materialen? In de circulaire broedplaats Werkspoorkwartier Utrecht werken tientallen HU-studenten, onderzoekers en bedrijven aan ontwerpvraagstukken over circulair ontwerp van gebouwen, interieurs en openbare ruimte, hergebruik van materialen en flexibele tijdelijke stedenbouw.

Het project Werkspoorkwartier Creatief Circulair Maakgebied heeft als doel om een toonaangevend vestigingsgebied te maken van het bedrijventerrein Werkspoorkwartier in Utrecht, met ruimte voor creatieve, circulaire maakbedrijven. Om de circulariteit van gebouwen te kunnen vaststellen ontwikkelde het lectoraat Building Future Cities (HU) samen met het Copernicus Institute for Sustainable Development (UU) een doorlopende onderzoekslijn. Het gaat in het Werkspoorkwartier om zowel nieuwbouw als renovatie. Andere projecten zijn ontworpen voor hergebruik, volgens het Design for Deconstruction-principe (DfD). Ze hebben een demontabele constructie. De huidige manier van ontwerpen maakt het vaak onmogelijk om beschikbare gebruikte materialen en gebouwcomponenten in te passen. Material driven design is hiervoor een oplossing, de beschikbare materialen zijn dan leidend voor het ontwerp. Alleen als ontwerp voor hergebruik de standaard wordt kan circulair bouwen de gewenste voordelen geven voor de bouwsector en bijdragen aan het besparen van materiaalgebruik, energiegebruik en CO2-uitstoot.

Contactpersoon
Evert-Jan Velzing
Website: www.smartsustainablecities.nl

Precious Plastic Project

Precious Plastic Project draagt bij aan de bewustwording over het recyclen en upcyclen van materialen die tot nog toe als afval beschouwd worden. Het project richt zich tot medewerkers en studenten van de Hogeschool Utrecht (HU) en de Universiteit Utrecht (UU) die gebruik maken van het Utrecht Science Park (USP).

Hoe werkt het?

In de Quest-cursus van de HU wordt een Extruder Pro-machine gebouwd. In het techlab kunnen medewerkers en studenten ervaren en leren hoe upcyclen van plastic werkt. Een aparte plastic afvalstroom wordt teruggebracht als grondstof (jerrycans) en wordt vermalen tot een plastic granulaat (korrels). Vervolgens worden de korrels gebruikt om plastic producten (handelswaar) te maken in de Extruder Pro-machine. De producten worden door UU, HU en studieverenigingen verkocht in een webshop.

Op deze manier wordt afgedankt plastic op het USP vervaardigt in een lokale upcyclingsketen tot  nieuwe producten voor medewerkers, studenten en studieverenigingen (denk bijvoorbeeld aan relatie geschenken). De studenten van de Green Office UU en de Green Office HU werken daarmee op het USP aan gezamenlijk doelstellingen:

  • Bewustwording van studenten en medewerkers over de impact van plastic afval en de oplossingen daarvoor.
  • Het creëren van een lokaal en circulair systeem voor plastic afvalstromen. Waarbij plastic afval als een grondstof verandert en daarmee bijdraagt aan de doelstellingen van de UU en HU om afvalvrij te worden.
  • Onderwijs en onderzoek van de UU en HU worden verbonden met een lokale duurzaamheidsopgave.

Contact:
greenoffice@hu.nl

Dit project is nieuw gestart in studiejaar 2020/2021
Laatste update januari 2021

Circulaire Bamboe broedeierentrays

Broedeieren worden binnen Europa vervoerd op plateaus, ‘trays’, van papierpulp. Maar broedeieren kunnen daarbij verloren gaan omdat de trays niet goed ventileren en soms doorbuigen. Bovendien stijgt de prijs van papierpulp hard. Bamboevezels zouden de basis kunnen zijn voor een lichter, sterker en duurzamer materiaal. Bamboevezelspecialist Bambooder zoekt binnen dit KIEM GoChem-project (BIOBET-project) samen met de Hogeschool Utrecht en Universiteit Utrecht naar een bioafbreekbaar bindmiddel uit afvalstromen om een bamboevezel-versterkt materiaal te maken voor broedeierentray dat past binnen een circulaire economie.

Contactpersoon:
Laura Mrabet

Laatste update februari 2021

Duurzame structurele kleuren

Kleuren zonder inkt, HU Vlinders, pauwenveren, maar ook veel bacteriën danken hun fraaie kleuren aan geordende nanostructuren op het oppervlak. De structuren weerkaatsen licht van bepaalde golflengte en zorgen zo voor ‘structurele kleuring’ (structural coulors, SC’s). Structurele kleuren zijn fel, hoekafhankelijk, gepolariseerd, vervagen niet en zijn niet-giftig, allemaal voordelen boven klassieke pigmenten. Het doel van dit KIEM GoChem-project is biomaterialen te kleuren met de duurzame structurele kleuren. Dit kan door bacteriën in te bedden in een matrixmateriaal dat ze conserveert en dat aan te brengen op het te kleuren materiaal. Momenteel is het enige bekende geschikte matrixmateriaal echter epoxyhars, geen duurzame keuze. Hightech startup Hoekmine en de Hogeschool Utrecht ontwikkelen in dit project een ‘groene’ matrix: een biobased thermo hardend materiaal dat milieuvriendelijk en betaalbaar is en geschikt om bacteriën te conserveren.

Kleuren kost normaal gesproken veel water en chemicaliën. Deze techniek is veelbelovend om hier een enorme besparing op te realiseren.

Contactpersoon:
Laura Mrabet

Laatste update februari 2021

Transform-CE - afgedankt kunststof omzetten naar hoogwaardige producten

Plastic voor eenmalig gebruik: eigenlijk is dat niet meer van deze tijd. Het veroorzaakt enorme vervuiling. Het Europese project TRANSFORM-CE wil met twee innovatieve technologieën het afgedankte kunststof toch weer omzetten naar hoogwaardige producten. De HU is partner.

Kunststoffen voor eenmalig gebruik veroorzaken een enorme vervuiling, zowel in de oceanen als op het land. Zo’n 79% van het plastic afval komt terecht op stortplaatsen of wordt zwerfvuil. Momenteel worden plastic producten op zijn best gerecycled tot andere producten van mindere kwaliteit, voordat ze uiteindelijk afval worden. Er is geen circulair recyclingmodel. TRANSFORM-CE wil plastic hoogwaardig recyclen, zodat het zijn waarde behoudt en in een cyclus van hergebruik terecht komt. Zo kan afvalplastic bijvoorbeeld gebruikt worden als materiaal voor 3D-printen.. Het Europese project doet dit in een samenwerking van 36 partners die elkaar met eigen expertises aanvullen: bedrijven, overheden en kennisinstellingen, waaronder de HU.

Een betere bestemming voor plastic afval

Doel van TRANSFORM-CE: het vinden van een betere bestemming voor duizenden tonnen plastic afval van stortplaatsen in Noordwest-Europa. Het project gaat bedrijven technische en organisatorische ondersteuning bieden om hen in staat te stellen meer gerecycled plastic in hun productieproces op te nemen. Stap één is te onderzoeken hoe nieuwe, hoogwaardige producten uit het gerecyclede plastic kunnen worden vervaardigd. In Almere komt een proeffabriek om producten uit gerecycled plastic te spuitgieten; in Manchester wordt een proeffabriek gebouwd voor 3D-printing. De bouwstart van de proeffabrieken staat gepland voor 2021.

Stap twee is het creëren van een ‘Roadmap Plastics’, een routekaart die bedrijven en overheden moet helpen overtuigen van de voordelen en economische waarde van het gerecyclede plastic. Zo wil TRANSFORM CE het gebruik van gerecycled plastic én ondersteunend overheidsbeleid aanmoedigen.

Naast het Centre of Expertise Smart Sustainable Cities zijn het Institute for Design and Engineering (IDE) en ProtoSpace, een innovatielab voor 3D-printing, aangehaakt.

Europees project

Het driejarige project wordt geleid door Manchester Metropolitan University. Een oude bekende van de HU: Manchester was jarenlang lid van CARPE, een internationaal consortium van hogescholen waarvan de HU medeoprichter is. Het Interreg North West Europe-programma, onderdeel van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), steunt het project. Interreg steunt ook eBussed.

Contactpersoon HU
Malou van der Vegt

Ga voor meer informatie naar de projectpagina van TRANSFORM-CE.

Laatste update februari 2021